Ομιλία του Αρχιμανδρίτη π. Βασίλειου Γοντικάκη, πρώην Ηγουμένου τηε Ιεράς Μονής Ιβήρων Αγίου Όρους
με θέμα: Πρόσωπο και είδωλο στην Εκκλησία, στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1983.
99905 items (99905 unread) in 53 feeds
Special
(2243 unread)
News
(56213 unread)
Press
(2428 unread)
Orthodoxy
(11679 unread)
Macedonia
(18316 unread)
Pontos
(3973 unread)
History
(1427 unread)
Elections
(345 unread)
Ομιλία του Αρχιμανδρίτη π. Βασίλειου Γοντικάκη, πρώην Ηγουμένου τηε Ιεράς Μονής Ιβήρων Αγίου Όρους
με θέμα: Πρόσωπο και είδωλο στην Εκκλησία, στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1983.
του Σταμάτη Αλαχιώτη
Πόσο «συμπιέζονται» οι θεμελιώδεις ηθικές αξίες μας κατά την εφαρμογή νέων, πρωτοπόρων τεχνικών επιτευγμάτων; Στην εποχή της Γενετικής, της Μικροηλεκτρονικής και της Νανοτεχνολογίας το ζήτημα είναι επίκαιρο όσο ποτέ
Βρισκόμαστε αναμφίβολα στο κορυφαίο σημείο του νεοτεχνολογικού πολιτισμού μας, με τη λεωφόρο αυτή να χαράσσεται από τις επιστημονικές αιχμές της Γενετικής και της Μικροηλεκτρονικής, στις οποίες προστέθηκε πρόσφατα και η Νανοτεχνολογία. Βιώνουμε, περιδιαβαίνοντας αυτή τη λεωφόρο, μια συναρπαστική εποχή στις σχέσεις μας με τις «μηχανές»· μια σχέση όμως που κρύβει μέσα της πολλά προβλήματα, τα οποία προέρχονται από τη βεβιασμένη και λανθασμένη πολλές φορές εφαρμογή της νέας γνώσης. Και τούτο διότι οι νέοι αυτοί επιστημονικοί τομείς ενέχουν πολλούς άγνωστους παράγοντες,
του Σταμάτη Αλαχιώτη
Πόσο «συμπιέζονται» οι θεμελιώδεις ηθικές αξίες μας κατά την εφαρμογή νέων, πρωτοπόρων τεχνικών επιτευγμάτων; Στην εποχή της Γενετικής, της Μικροηλεκτρονικής και της Νανοτεχνολογίας το ζήτημα είναι επίκαιρο όσο ποτέ
Βρισκόμαστε αναμφίβολα στο κορυφαίο σημείο του νεοτεχνολογικού πολιτισμού μας, με τη λεωφόρο αυτή να χαράσσεται από τις επιστημονικές αιχμές της Γενετικής και της Μικροηλεκτρονικής, στις οποίες προστέθηκε πρόσφατα και η Νανοτεχνολογία. Βιώνουμε, περιδιαβαίνοντας αυτή τη λεωφόρο, μια συναρπαστική εποχή στις σχέσεις μας με τις «μηχανές»· μια σχέση όμως που κρύβει μέσα της πολλά προβλήματα, τα οποία προέρχονται από τη βεβιασμένη και λανθασμένη πολλές φορές εφαρμογή της νέας γνώσης. Και τούτο διότι οι νέοι αυτοί επιστημονικοί τομείς ενέχουν πολλούς άγνωστους παράγοντες,
του Δημήτρη Αγγελή
Η γένεση της δημοκρατίας συμβαδίζει ιστορικά με την εμφάνιση στο προσκήνιο του δημόσιου χώρου, ο οποίος δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται μόνο στη μεταφορική του σημασία, ως κοινότητα δηλαδή με υψηλό πνευματικό επίπεδο, αλλά πρωτίστως στην κυριολεκτική του: ο δημόσιος χώρος είναι η ίδια η πόλη που με την αρχιτεκτονική της διαρρύθμιση λειτουργεί ως ανοικτή πρόσκληση διαλόγου για τη συμμετοχή όλων στα κοινά. Εξάλλου, η μετάβαση στο δημοκρατικό πολίτευμα συντελέστηκε σταδιακά, από τον 8ο αιώνα και μετά, με την συμβολική «κάθοδο» της εξουσίας από το περίκλειστο ανάκτορο-φρούριο, όπου η βασιλική ισχύς περιβαλλόταν από μια ιερατική αχλύ, ες μέσον της πόλεως, στην αγορά, σ’ έναν τόπο όπου όλοι απείχαν εξίσου απ’ αυτόν, ώστε κανείς πλέον να μην μπορεί να ιδιοποιηθεί την εξουσία. Έτσι, τον 5ο π.Χ. αιώνα, ο χώρος της δημόσιας ανταλλαγής προϊόντων γίνεται και χώρος δημόσιας αντιπαράθεσης επιχειρημάτων για όλα τα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος,
του Δημήτρη Αγγελή
Η γένεση της δημοκρατίας συμβαδίζει ιστορικά με την εμφάνιση στο προσκήνιο του δημόσιου χώρου, ο οποίος δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται μόνο στη μεταφορική του σημασία, ως κοινότητα δηλαδή με υψηλό πνευματικό επίπεδο, αλλά πρωτίστως στην κυριολεκτική του: ο δημόσιος χώρος είναι η ίδια η πόλη που με την αρχιτεκτονική της διαρρύθμιση λειτουργεί ως ανοικτή πρόσκληση διαλόγου για τη συμμετοχή όλων στα κοινά. Εξάλλου, η μετάβαση στο δημοκρατικό πολίτευμα συντελέστηκε σταδιακά, από τον 8ο αιώνα και μετά, με την συμβολική «κάθοδο» της εξουσίας από το περίκλειστο ανάκτορο-φρούριο, όπου η βασιλική ισχύς περιβαλλόταν από μια ιερατική αχλύ, ες μέσον της πόλεως, στην αγορά, σ’ έναν τόπο όπου όλοι απείχαν εξίσου απ’ αυτόν, ώστε κανείς πλέον να μην μπορεί να ιδιοποιηθεί την εξουσία. Έτσι, τον 5ο π.Χ. αιώνα, ο χώρος της δημόσιας ανταλλαγής προϊόντων γίνεται και χώρος δημόσιας αντιπαράθεσης επιχειρημάτων για όλα τα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος,
του Οδυσσέα Ελύτη
Κύριοι Ακαδημαϊκοί, Κυρίες και Κύριοι,
Ας μού επιτραπεί, παρακαλώ, να μιλήσω στο όνομα της φωτεινότητας και της διαφάνειας. Επειδή οι ιδιότητες αυτές είναι που καθορίσανε τον χώρο μέσα στον οποίο μου ετάχθη να μεγαλώσω και να ζήσω. Και αυτές είναι που ένιωσα, σιγά-σιγά, να ταυτίζονται μέσα μου με την ανάγκη να εκφρασθώ.Είναι σωστό να προσκομίζει κανείς στην τέχνη αυτά που του υπαγορεύουν η προσωπική του εμπειρία και οι αρετές της γλώσσας του. Πολύ περισσότερο όταν οι καιροί είναι σκοτεινοί και αυτό που του υπαγορεύουν είναι μια όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ορατότητα.
Δεν μιλώ για τη φυσική ικανότητα να συλλαμβάνει κανείς τ' αντικείμενα σ' όλες τους τις λεπτομέρειες αλλά για τη μεταφορική, να κρατά την ουσία τους και να τα οδηγεί σε μια καθαρότητα τέτοια που να υποδηλώνει συνάμα την μεταφυσική τους σημασιολογία.
του Οδυσσέα Ελύτη
Κύριοι Ακαδημαϊκοί, Κυρίες και Κύριοι,
Ας μού επιτραπεί, παρακαλώ, να μιλήσω στο όνομα της φωτεινότητας και της διαφάνειας. Επειδή οι ιδιότητες αυτές είναι που καθορίσανε τον χώρο μέσα στον οποίο μου ετάχθη να μεγαλώσω και να ζήσω. Και αυτές είναι που ένιωσα, σιγά-σιγά, να ταυτίζονται μέσα μου με την ανάγκη να εκφρασθώ.Είναι σωστό να προσκομίζει κανείς στην τέχνη αυτά που του υπαγορεύουν η προσωπική του εμπειρία και οι αρετές της γλώσσας του. Πολύ περισσότερο όταν οι καιροί είναι σκοτεινοί και αυτό που του υπαγορεύουν είναι μια όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ορατότητα.
Δεν μιλώ για τη φυσική ικανότητα να συλλαμβάνει κανείς τ' αντικείμενα σ' όλες τους τις λεπτομέρειες αλλά για τη μεταφορική, να κρατά την ουσία τους και να τα οδηγεί σε μια καθαρότητα τέτοια που να υποδηλώνει συνάμα την μεταφυσική τους σημασιολογία.
του Σπύρου Μανουσέλη
Το ότι ζούμε σε έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο και αβέβαιο κόσμο θεωρείται πλέον μια σχεδόν αυταπόδεικτη αλήθεια για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα η επίσημη «επιστημονική» ιδεολογία όπως προβάλλεται από τα ΜΜΕ -αλλά και τα επίσημα σχολικά προγράμματα- επιχειρεί να μας πείσει ότι η αταξία, η αβεβαιότητα και η τυχαιότητα των φαινομένων που παρατηρούμε γύρω μας δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγενείς αλλά απλώς φαινομενικές: μια ψευδαίσθηση που αποδίδεται αποκλειστικά σε ανθρωποκεντρικές προκαταλήψεις ή, ακόμη χειρότερα, σε διανοητική σύγχυση.
Αυτή η ιδεοληπτική προκατάληψη υπέρ μιας βαθύτερης, απλής και ασφαλώς νομοτελειακής εξήγησης όλων των πολύπλοκων «επιφαινομένων» δεν είναι καθόλου αυθαίρετη ή παράλογη. Αντίθετα, στηρίζεται σε μια σειρά από αρκετά επιτυχημένες μεθοδολογικές παραδοχές που,
του Σπύρου Μανουσέλη
Το ότι ζούμε σε έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο και αβέβαιο κόσμο θεωρείται πλέον μια σχεδόν αυταπόδεικτη αλήθεια για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα η επίσημη «επιστημονική» ιδεολογία όπως προβάλλεται από τα ΜΜΕ -αλλά και τα επίσημα σχολικά προγράμματα- επιχειρεί να μας πείσει ότι η αταξία, η αβεβαιότητα και η τυχαιότητα των φαινομένων που παρατηρούμε γύρω μας δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγενείς αλλά απλώς φαινομενικές: μια ψευδαίσθηση που αποδίδεται αποκλειστικά σε ανθρωποκεντρικές προκαταλήψεις ή, ακόμη χειρότερα, σε διανοητική σύγχυση.
Αυτή η ιδεοληπτική προκατάληψη υπέρ μιας βαθύτερης, απλής και ασφαλώς νομοτελειακής εξήγησης όλων των πολύπλοκων «επιφαινομένων» δεν είναι καθόλου αυθαίρετη ή παράλογη. Αντίθετα, στηρίζεται σε μια σειρά από αρκετά επιτυχημένες μεθοδολογικές παραδοχές που,
του Σπύρου Μανουσέλη
Το ότι ζούμε σε έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο και αβέβαιο κόσμο θεωρείται πλέον μια σχεδόν αυταπόδεικτη αλήθεια για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα η επίσημη «επιστημονική» ιδεολογία όπως προβάλλεται από τα ΜΜΕ -αλλά και τα επίσημα σχολικά προγράμματα- επιχειρεί να μας πείσει ότι η αταξία, η αβεβαιότητα και η τυχαιότητα των φαινομένων που παρατηρούμε γύρω μας δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγενείς αλλά απλώς φαινομενικές: μια ψευδαίσθηση που αποδίδεται αποκλειστικά σε ανθρωποκεντρικές προκαταλήψεις ή, ακόμη χειρότερα, σε διανοητική σύγχυση.
Αυτή η ιδεοληπτική προκατάληψη υπέρ μιας βαθύτερης, απλής και ασφαλώς νομοτελειακής εξήγησης όλων των πολύπλοκων «επιφαινομένων» δεν είναι καθόλου αυθαίρετη ή παράλογη. Αντίθετα, στηρίζεται σε μια σειρά από αρκετά επιτυχημένες μεθοδολογικές παραδοχές που,
του Φώτη Τερζάκη
Οι θεραπευτικές αντιλήψεις και πρακτικές του αρχαίου, μεσαιωνικού και ανατολικού κόσμου είναι πολλές και ετερόκλητες, και, βεβαίως, δεν μπορούν να αναχθούν σ' ένα ενιαίο φιλοσοφικό μοντέλο υπάρχει, ωστόσο, κάτι αξιοπρόσεκτα κοινό σε όλες αυτές, κάτι το οποίο επρόκειτο ν' αλλάξει μόνο η «επιστημονική» ιατρική που γεννήθηκε μετά την καρτεσιανή ρήξη. Υπάρχει ένας τριπλός δεσμός που παραμένει σε όλες τις εκδοχές άρρηκτος, ο οποίος μπορεί να διατυπωθεί ως 1) δεσμός αντιστοιχίας ανάμεσα στο σωματικό και το ψυχικό, 2) δεσμός αλληλόδρασης ανάμεσα στον οργανισμό και το περιβάλλον, 3) δεσμός αμοιβαιότητας ανάμεσα στον πάσχοντα και τον θεραπευτή.
του Φώτη Τερζάκη
Οι θεραπευτικές αντιλήψεις και πρακτικές του αρχαίου, μεσαιωνικού και ανατολικού κόσμου είναι πολλές και ετερόκλητες, και, βεβαίως, δεν μπορούν να αναχθούν σ' ένα ενιαίο φιλοσοφικό μοντέλο υπάρχει, ωστόσο, κάτι αξιοπρόσεκτα κοινό σε όλες αυτές, κάτι το οποίο επρόκειτο ν' αλλάξει μόνο η «επιστημονική» ιατρική που γεννήθηκε μετά την καρτεσιανή ρήξη. Υπάρχει ένας τριπλός δεσμός που παραμένει σε όλες τις εκδοχές άρρηκτος, ο οποίος μπορεί να διατυπωθεί ως 1) δεσμός αντιστοιχίας ανάμεσα στο σωματικό και το ψυχικό, 2) δεσμός αλληλόδρασης ανάμεσα στον οργανισμό και το περιβάλλον, 3) δεσμός αμοιβαιότητας ανάμεσα στον πάσχοντα και τον θεραπευτή.
του Φώτη Τερζάκη
Οι θεραπευτικές αντιλήψεις και πρακτικές του αρχαίου, μεσαιωνικού και ανατολικού κόσμου είναι πολλές και ετερόκλητες, και, βεβαίως, δεν μπορούν να αναχθούν σ' ένα ενιαίο φιλοσοφικό μοντέλο υπάρχει, ωστόσο, κάτι αξιοπρόσεκτα κοινό σε όλες αυτές, κάτι το οποίο επρόκειτο ν' αλλάξει μόνο η «επιστημονική» ιατρική που γεννήθηκε μετά την καρτεσιανή ρήξη. Υπάρχει ένας τριπλός δεσμός που παραμένει σε όλες τις εκδοχές άρρηκτος, ο οποίος μπορεί να διατυπωθεί ως 1) δεσμός αντιστοιχίας ανάμεσα στο σωματικό και το ψυχικό, 2) δεσμός αλληλόδρασης ανάμεσα στον οργανισμό και το περιβάλλον, 3) δεσμός αμοιβαιότητας ανάμεσα στον πάσχοντα και τον θεραπευτή.
του Φώτη Τερζάκη
Οι θεραπευτικές αντιλήψεις και πρακτικές του αρχαίου, μεσαιωνικού και ανατολικού κόσμου είναι πολλές και ετερόκλητες, και, βεβαίως, δεν μπορούν να αναχθούν σ' ένα ενιαίο φιλοσοφικό μοντέλο υπάρχει, ωστόσο, κάτι αξιοπρόσεκτα κοινό σε όλες αυτές, κάτι το οποίο επρόκειτο ν' αλλάξει μόνο η «επιστημονική» ιατρική που γεννήθηκε μετά την καρτεσιανή ρήξη. Υπάρχει ένας τριπλός δεσμός που παραμένει σε όλες τις εκδοχές άρρηκτος, ο οποίος μπορεί να διατυπωθεί ως 1) δεσμός αντιστοιχίας ανάμεσα στο σωματικό και το ψυχικό, 2) δεσμός αλληλόδρασης ανάμεσα στον οργανισμό και το περιβάλλον, 3) δεσμός αμοιβαιότητας ανάμεσα στον πάσχοντα και τον θεραπευτή.
O πατήρ Φιλόθεος Φάρος για 3η φορά "Στα Άκρα" με τη Βίκυ Φλέσσα τον Ιανουάριο του 2009. Ο π. Φιλόθεος Φάρος σπούδασε πολιτικές επιστήμες στην Πάντειο Σχολή, Νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ποιμαντική Ψυχολογία στις ΗΠΑ. Χειροτονήθηκε διάκονος και ιερέας το 1962 στην Ελλάδα. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως εφημέριος στις ΗΠΑ. Δίδαξε Ποιμαντική Ψυχολογία στην Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη από το 1969 έως το 1976. Δείτε - Ακούστε ΟΛΗ την εκπομπή:
O πατήρ Φιλόθεος Φάρος για 3η φορά "Στα Άκρα" με τη Βίκυ Φλέσσα τον Ιανουάριο του 2009. Ο π. Φιλόθεος Φάρος σπούδασε πολιτικές επιστήμες στην Πάντειο Σχολή, Νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ποιμαντική Ψυχολογία στις ΗΠΑ. Χειροτονήθηκε διάκονος και ιερέας το 1962 στην Ελλάδα. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως εφημέριος στις ΗΠΑ. Δίδαξε Ποιμαντική Ψυχολογία στην Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη από το 1969 έως το 1976. Δείτε - Ακούστε ΟΛΗ την εκπομπή:
O πατήρ Φιλόθεος Φάρος για 3η φορά "Στα Άκρα" με τη Βίκυ Φλέσσα τον Ιανουάριο του 2009. Ο π. Φιλόθεος Φάρος σπούδασε πολιτικές επιστήμες στην Πάντειο Σχολή, Νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ποιμαντική Ψυχολογία στις ΗΠΑ. Χειροτονήθηκε διάκονος και ιερέας το 1962 στην Ελλάδα. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως εφημέριος στις ΗΠΑ. Δίδαξε Ποιμαντική Ψυχολογία στην Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη από το 1969 έως το 1976. Δείτε - Ακούστε ΟΛΗ την εκπομπή:
Ερώτηση:
Ποια η άποψή σας για το κύριο θέμα διαμάχης Επιστήμης και Εκκλησίας όσον αφορά τη δημιουργία του κόσμου;
Απάντηση:
Δεν υπάρχει «διαμάχη» μεταξύ Επιστήμης και Εκκλησίας όσον αφορά τη δημιουργία του κόσμου, γιατί το θέμα αυτό δεν είναι θέμα επιστημονικό, θέμα δηλαδή που μπορεί να μελετήσει η Επιστήμη.
Η Επιστήμη διαπιστώνει ότι υπάρχουν φυσικοί νόμοι που διέπουν τον υλικό κόσμο και το Σύμπαν ολόκληρο. Με βάση τους νόμους αυτούς εξηγεί τα διάφορα φαινόμενα της φύσης, από τη δημιουργία των γαλαξιών μέχρι τις ιδιότητες του ατόμου και των στοιχειωδών σωματίων. Αλλά δεν μπορεί να πει γιατί οι φυσικοί νόμοι είναι αυτοί που είναι, και γιατί υπάρχει το Σύμπαν ολόκληρο.
Ερώτηση:
Ποια η άποψή σας για το κύριο θέμα διαμάχης Επιστήμης και Εκκλησίας όσον αφορά τη δημιουργία του κόσμου;
Απάντηση:
Δεν υπάρχει «διαμάχη» μεταξύ Επιστήμης και Εκκλησίας όσον αφορά τη δημιουργία του κόσμου, γιατί το θέμα αυτό δεν είναι θέμα επιστημονικό, θέμα δηλαδή που μπορεί να μελετήσει η Επιστήμη.
Η Επιστήμη διαπιστώνει ότι υπάρχουν φυσικοί νόμοι που διέπουν τον υλικό κόσμο και το Σύμπαν ολόκληρο. Με βάση τους νόμους αυτούς εξηγεί τα διάφορα φαινόμενα της φύσης, από τη δημιουργία των γαλαξιών μέχρι τις ιδιότητες του ατόμου και των στοιχειωδών σωματίων. Αλλά δεν μπορεί να πει γιατί οι φυσικοί νόμοι είναι αυτοί που είναι, και γιατί υπάρχει το Σύμπαν ολόκληρο.
του George Friedman
To βιβλίο "The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century" που κυκλοφόρησε τον περασμένο Ιανουάριο στις ΗΠΑ, προχωρεί σε μια γεωπολιτική-γεωστρατηγική πρόβλεψη του μέλλοντος, βασιζόμενο σε αναλύσεις και στοιχεία (οικονομία, δημογραφία, περιβάλλον, εξοπλισμοί, τεχνολογία), καθώς και στις τάσεις που διαμορφώνονται σε παγκόσμια κλίμακα. Συγγραφέας του είναι ο εβραϊκης καταγωγής Αμερικανός George Friedman, ιδρυτής του Stratfor (Strategic Forecasting Inc.), ενός ιδιωτικού ινστιτούτου πληροφοριών που ιδρύθηκε το 1996 στο Τέξας και έχει χαρακτηρισθεί ως «σκιώδης CΙΑ».
του George Friedman
To βιβλίο "The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century" που κυκλοφόρησε τον περασμένο Ιανουάριο στις ΗΠΑ, προχωρεί σε μια γεωπολιτική-γεωστρατηγική πρόβλεψη του μέλλοντος, βασιζόμενο σε αναλύσεις και στοιχεία (οικονομία, δημογραφία, περιβάλλον, εξοπλισμοί, τεχνολογία), καθώς και στις τάσεις που διαμορφώνονται σε παγκόσμια κλίμακα. Συγγραφέας του είναι ο εβραϊκης καταγωγής Αμερικανός George Friedman, ιδρυτής του Stratfor (Strategic Forecasting Inc.), ενός ιδιωτικού ινστιτούτου πληροφοριών που ιδρύθηκε το 1996 στο Τέξας και έχει χαρακτηρισθεί ως «σκιώδης CΙΑ».
του Κορνήλιου Καστοριάδη
Πώς θα ήταν οι κοινωνίες αν βασίζονταν περισσότερο στις αρχές της διανόησης? Αμφισβητώντας και όχι συμπλέοντας. Κριτικάροντας και όχι συμφωνώντας.
Πώς θα ήταν τα Μέσα Ενημέρωσης αν δεν εγκλωβίζονταν στον ξύλινο πολιτικό λόγο, στα δρώμενά του και στο "ψέμα- αίμα- σπέρμα"?
Πώς θα ήταν τα σχολεία αν δίδασκαν σκέψη και όχι παπαγαλία? Αν δεν αξιολογούσαν το "κατά γράμμα" αλλά το "κατά κρίση"?Πώς θα είμασταν όλοι αν είμασταν ελεύθεροι?
I. H απουσία κριτικής σκέψης
H εργασία των διανοουμένων θα έπρεπε να είναι εργασία κριτικής. Kαι τέτοια ήταν συχνά στην Iστορία, όπως, παραδείγματος χάριν, κατά τη στιγμή της γέννησης της φιλοσοφίας στην αρχαία Eλλάδα. Tότε, οι φιλόσοφοι αμφισβητούν τις κατεστημένες συλλογικές παραστάσεις,
του Κωνσταντίνου Μπλάθρα
ΦYΓOMAXOYN TA KOMMATA AΠO THN OYΣIA TΩN ΠPOBΛHMATΩN
Δεν υπάρχει αμφοβολία ότι οι Eκλογές της 4ης Oκτωβρίου είναι οι πιο κρίσιμες της Mεταπολίτευσης, όπως νομίζω ότι το είπε και ο πρωθυπουργός K. Kαραμανλής. Tο σκηνικό είναι γνωστό και το έχουμε περιγράψει πολλές φορές: Tο πολιτικό σύστημα, όπως στήθηκε από την επαύριο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας, το 1974, έχει πλέον εξαντλήσει τις δυνατότητές του και έχει βυθιστεί σε μια παρακμή και διαφθορά άνευ προηγουμένου. Πολλά από τα δομικά προβλήματα της Eλληνικής Δημοκρατίας, όπως η ασυλλόγιστη σπατάλη του δημόσιου πλούτου, η δομική αναξιοκρατία στις τάξεις των κρατικών λειτουργών και το πελατειακό κράτος παραμένουν.
του Γιώργου Κοντογιώργη
1. Κοινός παρονομαστής όσων επιχειρούν να ρίξουν φως στο ερώτημα πως η εσωτερική πολιτική επηρεάζει τη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής, αποτελεί η διαπίστωση ότι δεν διακρίνουν τη διαφορά φύσεως που υπάρχει μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής.
Στο εσωτερικό του κράτους η πολιτική ορίζεται ως εξουσία. Υπάρχει ένα κανονιστικό πλαίσιο που διέπει την πολιτική σχέση και θέτει όρια στη δράση και των ισχυρών και της εξουσίας. Η εξωτερική πολιτική αντιθέτως -η πολιτική πέραν του κράτους- προσλαμβάνεται ως δύναμη. Οι διακρατικές σχέσεις είναι σχέσεις δύναμης, δεν υπόκεινται σε ένα κανονιστικό πλαίσιο. Η βούληση του ισχυρού συγκροτεί βασικά τη νομιμότητα.
του π. Χαράλαμπου Παπαδοπούλου
Στην σύγχρονη νεοελληνική πραγματικότητα οι ένστολοι κρατικοί λειτουργοί βλέπουν αποκαλυπτικά ή εσχατολογικά ενύπνια. Νέους ανθρώπους με αυξημένη διαφορετικότητα, ως σατανάδες, και σφαίρες ως μέσα τιμωράς θεοδικίας. Συγχρόνως, θρησκευτικοί ταγοί παραλογίζονται και αθετούν φρικτούς όρκους ακτημοσύνης και αποταγής στο χρώμα του χρήματος. Και την ίδια ακριβώς ιστορική στιγμή η νεανική και όχι μόνο ψυχή, αναζητά αιτιώδη προσχήματα για να εκδηλώσει την σωρευμένη οργή της, την μισόκαλη θλίψη της απέναντι στην συλλογική εικόνα ενός μηδενιστικού νεοελληνικού παρόντος που προσεχώς υπόσχεται περισσότερη οδύνη.
του Φώτη Τερζάκη
Και μόνον ο τίτλος αυτής της ανακοίνωσης γεννάει πιθανώς ερωτήματα σε ένα ιατρικώς εκπαιδευμένο ακροατήριο. Γιατί «φιλοσοφικά» μοντέλα στην ιατρική; Δεν είναι η ιατρική στις ημέρες μας μία στέρεη και ασφαλής επιστήμη, απαλλαγμένη από τις εικοτολογίες και τις αβεβαιότητες της φιλοσοφίας; Η απάντηση είναι λιγότερο εγγυημένη απ’ όσο νομίζουμε. Και, κατ’ αρχάς, για να καταλάβουμε τί σημαίνει «επιστήμη» πρέπει να θυμηθούμε τα κριτήρια της επιστημονικότητας όπως διαμορφώθηκαν στις απαρχές της νεωτερικής εποχής από στοχαστές όπως G. Galilei, o F. Bacon, o R. Descates, κ.ά. Στην πιο περιεκτική τους διατύπωση, αυτά είναι δύο: 1) πειραματική αναπαραγωγιμότητα των προτάσεων·2) ποσοτικοποιημένη (μαθηματική) αναδιατύπωσή τους.
του Βασίλειου Μαρκεζίνη
Φαντάζομαι τους προφήτες σαν γέρους με μακριές γενειάδες, κοινωνικά ανυπόφορους λόγω της
εμμονής τους στις ιδέες τους ή, ακόμη, ενοχλητικούς λόγω της συνήθειάς τους να επικοινωνούν (μετά θάνατον) με όσους κάποτε (ματαίως) συμβούλευαν και να τους υπενθυμίζουν: «Σας τα έλεγα εγώ».
Δεν έχω γενειάδα, δεν είμαι γέρος και ούτε διαθέτω προφητικές ικανότητες. Yποψιάζομαι, όμως, ότι έχω αρχίσει να ενοχλώ μερικούς αναγνώστες μου, αν και άλλοι με ενθαρρύνουν να επαναλαμβάνω την ίδια προειδοποίηση: η ελληνική εξωτερική πολιτική είναι παρωχημένη. Aδυνατεί να συμβαδίσει με τους μεταβαλλόμενους καιρούς, ακολουθεί δουλικά τις αμερικανικές προσταγές. Aσκείται από υπαλλήλους που διαπρέπουν στις δημόσιες σχέσεις, αλλά όχι και στη βαθιά σκέψη.
του Βασίλειου Μαρκεζίνη
Φαντάζομαι τους προφήτες σαν γέρους με μακριές γενειάδες, κοινωνικά ανυπόφορους λόγω της
εμμονής τους στις ιδέες τους ή, ακόμη, ενοχλητικούς λόγω της συνήθειάς τους να επικοινωνούν (μετά θάνατον) με όσους κάποτε (ματαίως) συμβούλευαν και να τους υπενθυμίζουν: «Σας τα έλεγα εγώ».
Δεν έχω γενειάδα, δεν είμαι γέρος και ούτε διαθέτω προφητικές ικανότητες. Yποψιάζομαι, όμως, ότι έχω αρχίσει να ενοχλώ μερικούς αναγνώστες μου, αν και άλλοι με ενθαρρύνουν να επαναλαμβάνω την ίδια προειδοποίηση: η ελληνική εξωτερική πολιτική είναι παρωχημένη. Aδυνατεί να συμβαδίσει με τους μεταβαλλόμενους καιρούς, ακολουθεί δουλικά τις αμερικανικές προσταγές. Aσκείται από υπαλλήλους που διαπρέπουν στις δημόσιες σχέσεις, αλλά όχι και στη βαθιά σκέψη.
Ακούστε την συζήτηση του Χρήστου Γιανναρά με τον Δημήτρη Κοσμόπουλο που έλαβε χώρα στο ραδιοφωνικό σταθμό της εκκλησίας της Ελλάδος στην εκπομπή "Ενδεκάτη Ώρα. Θέσεις - αντιπαραθέσεις" την Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου του 2009 με θέμα την "Θρησκειοποίηση του εκκλησιαστικού γεγονότος".
του Θεοδωρου I. Zιάκα
Μια νέα πολιτική για την πληροφορική στο δημόσιο θα κέρδιζε σε ορθότητα στόχευσης και σε εφαρμοσιμότητα, αν λάμβανε υπόψη τον σαφώς αρνητικό απολογισμό της τελευταίας εικοσιπενταετίας. Μάχιμος όλη αυτή τη μακρά περίοδο, από διάφορες υπεύθυνες υπηρεσιακές θέσεις στον κλάδο, έχω κατασταλαγμένη άποψη, την οποία και καταθέτω: η πληροφορική στο δημόσιο είναι σαν τον άπατο πίθο των Δαναΐδων. Δεν γεμίζει με τίποτα, όσα εκατομμύρια κι αν «απορροφήσει».
Η διαπίστωση αυτή αποκτά, ίσως, ιδιαίτερη βαρύτητα στο πλαίσιο της τρέχουσας βαθιάς δημοσιονομικής κρίσης.
Τι προσδοκούμε, αλήθεια, από τη χρήση της πληροφορικής στο δημόσιο; Αν ο σκοπός μας είναι, όπως λέμε, να κάνουμε την κρατική λειτουργία διάφανη για τον πολίτη και αποτελεσματική, τότε ατυχήσαμε. Το μόνο που δεν απέδωσαν τα απίστευτα ποσά που «επενδύουμε» είναι η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα -για τον πολίτη.
του Σταῦρου Ζουμπουλάκη*
Ἡ στροφή τοῦ Γιώργου Θεοτοκᾶ πρός τόν χριστιανισμό εἶναι καρπός μιᾶς προσωπικῆς πνευματικῆς πορείας καί ἀναζήτησης. Ὁ Νίκος Κ. Ἀλιβιζάτος συνδέει, ἐρωτηματικά, τήν ἀπαρχή αὐτῆς τῆς στροφῆς μέ ἕνα δραματικό γεγονός τοῦ προσωπικοῦ βίου του, τήν ἐπώδυνη ἀρρώστια καί τό θάνατο τῆς πρώτης γυναίκας του (1956-1959)[1]. Ἀσφαλῶς κάθε προσωπική πνευματική ἀναζήτηση, στό βαθμό πού εἶναι γνήσια καί εἰλικρινής, δέν μπορεῖ παρά νά συνδέεται μέ κρίσιμα γεγονότα καί καταστάσεις τῆς ζωής μας, ποτέ ὅμως μέ σχέση ἀναγκαστικῆς αἰτιολογίας. Καί σέ πολλούς ἄλλους ἡ μοίρα ἐπιφύλαξε δραματικά γεγονότα, δέν στράφηκαν ὅλοι ὄμως στόν χριστιανισμό, στράφηκαν ἀλλοῦ ἤ δέν στράφηκαν πουθενά. Ἡ σχέση τοῦ Θεοτοκᾶ μέ τόν χριστιανισμό εἶναι μιά πορεία πρός. Μιά πορεία πού κράτησε λίγο, γιατί τή διέκοψε ὁ πρόωρος θάνατός του, σφράγισε ὅμως τήν τελευταία δεκαετία τῆς ζωῆς του[2].
Η «κβαντική εμπλοκή», το μυστηριώδες φαινόμενο, σύμφωνα με το οποίο, κατά την κβαντομηχανική, δύο πράγματα σε απόσταση μεταξύ τους, μπορούν αυτόματα να αλληλεπιδρούν και να αλλάζουν ταυτόχρονα, ίσως πάει πολύ μακρύτερα - ή μάλλον πολύ πιο κοντά - από ό,τι φανταζόμαστε: στο ίδιο μας το κεφάλι, στη μνήμη και τη συνείδησή μας. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς ενός αμερικανού φυσικού του αμερικανικού πανεπιστημίου ΜΙΤ, όλοι μας βλέπουμε γύρω μας παράξενα πράγματα, όπως σπασμένα τζάμια που ξαφνικά αυτοεπιδιορθώνονται μόνα τους, σπασμένα αυγά που ξανασυναρμολογούνται ή φλιτζάνια καφέ που ξαφνικά ζεσταίνονται μόνα τους - απλώς δεν τα θυμόμαστε!
Ο εξωφρενικός αυτός ισχυρισμός έγινε με κάθε σοβαρότητα από τον φυσικό Λορέντσο Μακόνε και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό φυσικής «Physical Review Letters», σύμφωνα με τον «Γκάρντιαν» και το «New Scientist».
του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου
Ὀνομαστοί σύγχρονοι ὀρθόδοξοι θεολόγοι ὑποστηρίζουν ὅτι εἰς κεντρικόν θέμα τῆς θεολογίας, κατά τόν αἰῶνα πού μόλις ἄρχισε, θά ἀναδεικνύεται ὅλον καί ἐντονώτερον τό ἐρώτημα: «Τί εἶναι ὁ ἄνθρωπος;». Ἡ θεολογική ἔρευνα θά ἑστιάζεται εἰς τήν ἀνθρωπολογίαν, καί ἰδιαιτέρως εἰς τό τί σημαίνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι πρόσωπον, καθώς καί εἰς τό πῶς θά διασωθῇ ὁ πολιτισμός τοῦ προσώπου μέσα εἰς τό σύγχρονον τεχνοπώλιον, τήν κοινωνίαν τῆς πληροφορίας, μέσα εἰς τάς γιγαντιαίας ἀπροσώπους δομάς τῆς παγκοσμιοποιήσεως.
Ἡ ἐπικαιρότης τοῦ ἀνθρωπολογικοῦ ἐρωτήματος συναρτᾶται εἰδικώτερον μέ τά ἑξῆς:
του Ζήνωνα Τσικρικά*
Ο λόγος της φιλοσοφίας ωριμάζει την στιγμή που αποπειράται να θεμελιώσει τον κόσμο απέναντι σε μια καθολική αμφισβήτησή του, όπως αυτό συμβαίνει στο παράδειγμα του Παρμενίδη. Η ερώτηση και θεμελίωση του κόσμου από τον λόγο είναι και μια εξώτατη δοκιμασία του ίδιου το λόγου. Η αποδεικτική δύναμη του λόγου δοκιμάζεται πέρα από τα αυτονόητα όρια του κόσμου και του λόγου απέναντι σε μια καθολική αμφισβήτηση. Ο λόγος που θεμελιώνει τον κόσμο και δοκιμάζει και θεμελιώνει και τον εαυτό του πέρα από τα αυτονόητα όριά του εντός μιας ριζικής διαλεκτικής οδηγεί το ανθρώπινο πνεύμα –έστω το δυτικό που είναι και το κυρίαρχο- στην επαναθεμελίωση και αναδημιουργία του κόσμου και του λόγου. Στον Ντεκάρτ έτσι συντίθεται ο λόγος, ο άνθρωπος και ο κόσμος του.
O Χρήστος Γιανναράς παρουσίασε το βιβλίο του "το αίνιγμα του κακού" στον ΙΑΝΟ στη Θεσσαλονίκη στις 16 Μαρτίου του 2009.
Δείτε στο video ΜΟΝΟ την παρουσίαση ενώ "κατεβάστε" εδώ ΟΛΗ την συζήτηση που ακολούθησε σε ηχητική μορφή.
του Σπύρου Κ. Τσιτσίγκου
«Ἱεροτύποις Εἰκόσι, νῦν ὡραΐζεται, ὡς νύμφη κοσμηθεῖσα, ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία, καί πάντας συγκαλεῖται πνευματικῶς, ἑορτάσαι συνέλθωμεν, ἐν ὁμονοίᾳ καί πίστει χαρμονικῶς, μεγαλύνοντες τόν Κύριον»
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ ἐποχή μας διαπνέεται ἀφενός μέν ἀπό μιά «αἱρετικότητα», μέ τήν ἔννοια τῆς ἀπολυτοποίησης τοῦ μέρους, τ.ἔ. τῆς μερικοποίησης καί διάσπασης τῆς καθολικότητας τῆς ἀλήθειας, καί ἀφετέρου ἀπό ἕνα πνεῦμα γενικοῦ ἀναβρασμοῦ καί νέων ζυμώσεων, ὅσο ἀφορᾶ στίς σχέσεις Κράτους καί Ἐκκλησίας, μέ εὐρύτερες, τουλάχιστον γιά τή χώρα μας, πολιτικές (βλ. σύγκρουση πολιτισμῶν, εὐρωπαϊκό Σύνταγμα κ.λπ.) καί θρησκειο-θεολογικές (βλ. διαχριστιανικοί διάλογοι) διαστάσεις. Μέ ἄλλα λόγια, ἡ σχέση τῶν ἀνθρώπων, καί ἰδιαίτερα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, μέ τήν Ἐκκλησία του δέν εἶναι σήμερα αὐτή πού ἦταν κατά τούς τελευταίους αἰῶνες. Μιά τόσο, λοιπόν, συγκεχυμένη, ἀνασφαλής καί ἐκκοσμικευμένη κοινωνικο-πολιτικά κατάσταση δέν μπορεῖ παρά, ὅσο ποτέ ἄλλοτε, νά ἔχει τήν ἀνάγκη ἐπανεξέτασης τῆς πορείας της μέσα στή ζωή.
του Γιώργου Παύλου
Ο άνθρωπος είναι το επί της γης ζώον θεούμενον. Την ανάγκη και την ορμή του ανθρώπου να καταστεί κοσμικός θεός την διαπιστώνουμε και σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης ιστορίας και του ανθρώπινου κόσμου. Παλαιότερα μέσω των θρησκειών του ή των φιλοσοφιών και των ασκητικών του, σήμερα Δε μέσω της επιστήμης, της τεχνολογίας και της δύναμης. Ο καθημερινός απλός άνθρωπος αν δεν αγωνίζεται να επιβιώσει από την πείνα και την ασθένεια, όπως συμβαίνει στον τρίτο κόσμο αλλά και εν πολλοίς στον λεγόμενο «πολιτισμένο» κόσμο, τότε επιδιώκει να πετύχει την απόλυτη ευτυχία μέσω των δυνατοτήτων που του δίδονται από το επάγγελμά του και την οποιαδήποτε κοινωνική ή πνευματική του κατάσταση. Πάνω από τον απλό καθημερινό άνθρωπο και σε πολλαπλά ιεραρχημένα επίπεδα στέκεται ο άνθρωπος της εξουσίας, ως επιστήμονας, ως φιλόσοφος, ως πολιτικός, ως επιχειρηματίας, ως στρατιωτικός, ως ιερωμένος και πάνω από τους κατά τόπους και κατά έθνη ανθρώπους της εξουσίας στέκονται σε κάποια ιεράρχηση δυνάμεων τα έθνη και κράτη που ασκούν την κυριαρχία επί άλλων εθνών ή κρατών σε μια διαρκή εναλλαγή.
Aμέσως μετά τον πόλεμο, χρόνια μεγάλης φτώχειας, ένα απέραντο ρημαδιό η χώρα, σημάδια θανάτου και λαίλαπας ακόμα νωπά παντού, ένας νέος, ευκατάστατος άντρας αναχωρεί για σπουδές στην Ελβετία. Καθ’ οδόν για το αεροδρόμιο, μια μικρή καθυστέρηση τον βρίσκει δίπλα σε μια αλάνα με ρακένδυτα σκελετωμένα παιδιά να παίζουν ανάμεσα στα σκουπίδια. Καταγράφει την εικόνα και την παίρνει μαζί του στις αποσκευές του από την Ελλάδα. Σε λιγότερο από είκοσι τέσσερις ώρες στη Λοζάνη, σε ένα δασάκι, μια άλλη εικόνα, ροδαλά, υγιέστατα αγόρια και κορίτσια, υπέρκομψα ντυμένα κάνουν ιππασία. Ο ευαίσθητος νέος Οδυσσέας Ελύτης συγκλονίζεται!
του Πάσχου Μανδραβέλη
«Τον 12ο αιώνα οι Bενεδικτίνοι μοναχοί εφηύραν το μηχανικό ρολόι. Χρειαζόταν αυτό το εργαλείο για την ακριβή ώρα της προσευχής που έπρεπε να κάνουν. Oι μοναχοί, όμως, δεν συνειδητοποίησαν ότι το ρολόι δεν ήταν απλώς ένα μέσο καταγραφής των ωρών, αλλά και ένα μέσο συγχρονισμού των πράξεων των ανθρώπων. Ετσι, λοιπόν, στα μέσα του 14ου αιώνα, το εργαλείο αυτό βγήκε έξω από τα τείχη των μοναστηριών κι έφερε νέα και ακριβή κανονικότητα στη ζωή του εργαζόμενου και του εμπόρου. Tο μηχανικό ρολόι έκανε δυνατή την ιδέα της συστηματικής παραγωγής, των συστηματικών ωρών εργασίας... Xωρίς το ρολόι, ο καπιταλισμός θα ήταν αδύνατος. Eδώ βρίσκεται λοιπόν το μεγάλο παράδοξο: το ρολόι εφευρέθηκε από ανθρώπους που ήθελαν να αφοσιωθούν περισσότερο στον Θεό και κατέληξε σε ανθρώπους που ήθελαν να αφοσιωθούν στη συγκέντρωση χρημάτων. H τεχνολογία έχει πάντα απρόβλεπτες επιπτώσεις. Δεν είναι πάντα ξεκάθαρο στην αρχή ποιος θα κερδίσει τι και ποιος θα χάσει τι».
του Γιώργιου Μπαμπινιώτη*
Ο «νόστος», η επιστροφή στην πατρίδα (από το ρήμα νέομαι «επιστρέφω»), δεν χαρακτήρισε μόνο «τη γλυκιά προσμονή τής επιστροφής στην πατρίδα» που κατέληξε στο νόστιμος, αλλά έδωσε και «τον ψυχικό πόνο που γεννάει αυτή η προσμονή», τη νοσταλγία. Και ήταν μάλιστα οι Γάλλοι που κατέφυγαν στις ελληνικές λεξιλογικές πηγές, πλάσσοντας πρώτοι αυτοί το άλγος τού νόστου, το nostalgie. Ετσι, από άλλο δρόμο, η λέξη επέστρεψε στη «λεξιλογική πατρίδα» της.
Η επιστροφή μιας λέξης ως δανείου στη γλώσσα από την οποία ξεκίνησε χαρακτηρίζεται ως αντι-δάνειο, ως επιστροφή δανείου, ως επιστροφή μιας λέξης στη γλώσσα στην οποία γεννήθηκε. Από τις πιο αποκαλυπτικές διαδικασίες λειτουργίας τής γλώσσας στο πεδίο συνάντησης των λαών και των πολιτισμών είναι τα αντιδάνεια.
Μια σύγκρουση με την Τουρκία είναι ενδεχόμενη! Γι’ αυτό πριν συμβεί («διότι θα συμβεί»!) είναι αναγκαία μια συμμαχία με τη Ρωσία και μην περιμένουμε ότι η Αμερική θα προστατεύσει την εδαφική μας ακεραιότητα!
Να σταματήσουμε να παραπλανούμε τον ελληνικό λαό με καθησυχαστικές δηλώσεις
Η τακτική «σιγά και με το μαλακό» λέγεται πλαδαρότητα!
Η φιλοτουρκική πολιτική του Ομπάμα επιδείνωσε τη θέση μας
Χρειάζεται πιο αυστηρή πολιτική για τους λαθρομετανάστες
Ο μοναδικός έλληνας σερ «εισβάλλει» στη χώρα μας με την αρθρογραφία του και προκαλεί συζητήσεις και ερωτήματα. Με ένα επίθετο, πολιτικά φορτισμένο, Μαρκεζίνης, δίνει τροφή για συζητήσεις, κριτική, αναδρομή, αλλά και προβληματισμό, κυρίως για τα εξωτερικά μας θέματα.
του Δημήτρη Σπυρόπουλου
Τα Εγγενή Χαρακτηριστικά της Γιγάντωσης του Ισλάμ
Ως φοιτητής της Θεολογικής Αθηνών, αλλά και πολύ πιο πριν την σημερινή μου ιδιότητα, ως σκεπτόμενος ευρωπαίος πολίτης, που δεν απεμπολεί όμως την ιδιαίτερη ελληνοκεντρική του παράδοση, με είχε απασχολήσει το ζήτημα του Ισλάμ.
Εν συντομία οι δύο βασικές ερωτήσεις:
A. Ποιος ο λόγος της αλματώδους αυξήσεως, της εξαπλώσεως και της διείσδυσής του; (συνολικός αριθμός πιστών – γεωγραφική διασπορά παντού)
B. Ποιος ο λόγος που νέοι και λαμπεροί άνθρωποι (από τις φωτογραφίες που δημοσιεύονται μετά), πολλές φορές και κοινωνικά επιτυχημένοι – καταξιωμένοι στον δικό τους προσωπικό κοινωνικό περίγυρο (από τα βιογραφικά στοιχεία που κατατίθενται στη συνέχεια) «ζώνονται» με εκρηκτικά και μετατρέπονται σε βομβιστές αυτοκτονίας;
του Σπύρου Κάκου
Ο σκοπός αυτής της ιστοσελίδας είναι να δείξει ότι το υποτιθέμενο χάσμα μεταξύ της θρησκείας και της επιστήμης είναι στο μυαλό λίγων άμυαλων. Η θρησκεία και η επιστήμη είναι δύο αλληλοσυμπληρούμενα πεδία γνώσης και πρέπει να συνδυαστούν και τα δύο για να φτάσουμε στο επιθυμητό – την αλήθεια για την ανθρώπινη ύπαρξη.
Μερικοί πιστεύουν ότι η Θρησκεία και η Επιστήμη βρίσκονται σε σύγκρουση. Αυτό είναι λάθος. Επιστήμη και Θρησκεία είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ποτέ δεν θα μπορέσει κανείς να κατανοήσει πλήρως τον κόσμο αν δεν χρησιμοποιήσει και τους δύο αυτούς τρόπους σκέψης.
Η γνώση της ύπαρξης του Θεού μπορεί να βασιστεί τόσο στη λογική όσο και στην πίστη. Οι μεγαλύτεροι επιστήμονες, όπως ο Godel και ο Collins, ήταν και είναι θεϊστές.
του Σπύρου Τσιτσίγκου
Στις 14 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία μας γιορτάζει την παγκόσμια Ύψωση του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού, που πραγματοποιήθηκε το έτος 628 μ.Χ. από τον πατριάρχη Ζαχαρία (επί Ηρακλείου). 293 χρόνια πριν μια άλλη Ύψωση είχε λάβει χώρα από τον πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο (επί Μ. Κωνσταντίνου). Ύψωση ονομάστηκε, γιατί οι πατριάρχες ύψωσαν, αναπαριστώντας τρόπον τινά τη στιγμή τής Σταυρώσεως, τον τίμιο Σταυρό σε επίσημη ι. Ακολουθία, προκειμένου να τον δει, και, στη συνέχεια, προσκυνήσει, ο «λαός τού Θεού».
Η Θεολογία της ύψωσης του τιμίου Σταυρού
«Σταυρός» θεολογικά σημαίνει το «παθείν» γενικά: πόνος, πενία, εξάρτηση, ανελευθερία, καταπίεση, βία, ασθένεια και θάνατος απειλούν διαρκώς τον άνθρωπο. Άρα, Ύψωση του Σταυρού σημαίνει εμφάνεια (δόξα < δοκέω) τού «παθείν».
Γιάννης Τσαρούχης! Μια ιδιάζουσα περίπτωση λόγιου και καλλιτέχνη, του οποίου η ευρυμάθεια και η ενασχόληση με δραστηριότητες εκτός της ζωγραφικής ήταν εντυπωσιακή. Υπήρξε συγγραφέας, μεταφραστής αρχαίων τραγωδιών, σκηνοθέτης, σκηνογράφος και ενδυματολόγος. Και ζωγράφος φυσικά! Αλλά κυρίως υπήρξε πάντα οξυδερκής παρατηρητής του τόπου και του ανθρώπου.
Φράσεις που είπε μας συνοδεύουν ακόμη στην καθημερινότητά μας: "Στην Ελλάδα είσαι ό,τι δηλώσεις". "Το ρεμπέτικο τραγούδι είναι η ατόφια ελληνική ψυχή". "Τυχερός όποιος ορφάνεψε νωρίς", "Ζεϊμπέκικο, ο χορός των χορών". Ο ίδιος λάτρευε την Μπέλλου και το έλεγε ξεκάθαρα: "…αγαπώ την Κάλλας και την Σωτηρία Μπέλλου.
του Daniel Elkan
Η θέα του ενός ή του άλλου χρώματος επηρεάζει πολύ περισσότερο τις επιλογές μας απ΄ ό,τι μπορούμε να φανταστούμε.
Εξελικτικοί λόγοι έχουν φορτίσει ιδιαίτερα το κόκκινο χρώμα χαρίζοντάς του αθλητικές νίκες αλλά και τη δύναμη του ερωτισμού και του εκφοβισμού. Φανταστείτε ότι είστε ένας έμπειρος διαιτητής σε αθλήματα πολεμικών τεχνών και σας ζητούν να βαθμολογήσετε μια σειρά αγώνες τάε κβον ντο που παρακολουθείτε σε βίντεο. Σε κάθε αγώνα ο ένας αθλητής φοράει κόκκινα και ο άλλος μπλε. Θα μπορούσε το χρώμα της στολής να επηρεάσει την αμερόληπτη κρίση σας; Φυσικά, όχι.
Και όμως οι έρευνες δείχνουν το αντίθετο. Πέρυσι αθλητικοί ψυχολόγοι του Πανεπιστημίου του Μύνστερ της Γερμανίας πρόβαλαν βιντεοσκοπημένους αγώνες σε 42 έμπειρους διαιτητές.
του Nίκου Γ. Ξυδάκη
Μακάρι οι εκλογές να άλλαζαν τη χώρα. Nα άλλαζαν το κλίμα ατονίας και παγωμάρας, να ενέπνεαν αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση, να άρχιζε ο κόσμος να μη φοβάται το αύριο, να πιστεύει στις δυνάμεις του, να κάνει σχέδια για το μέλλον, να είναι υπερήφανος για την παρούσα χώρα του.
Αλλά οι εκλογές, που προκηρύχθηκαν βεβιασμένα, προτού τελειώσει το καλοκαίρι, μετά τις πυρκαγιές, όπως ακριβώς και πριν από δύο χρόνια, δεν μπορούν να αλλάξουν τίποτε. Διότι το πρόβλημα της χώρας δεν έγκειται στην εναλλαγή παρομοίων ανέμπνευστων και ανεπαρκών προσώπων· το πρόβλημα δεν είναι η εναλλαγή παρεών και φατριών, οικογενειών και δυναστειών, γόνων βορείων και νοτίων προαστίων. Το πρόβλημα της χώρας εν πολλοίς είναι ακριβώς αυτά τα πρόσωπα, αυτά τα κόμματα, αυτές οι φατρίες, οι δυναστείες και οι παρέες, που νέμονται τη χώρα επί δεκαετίες, με μόνη έγνοια τη νομή της εξουσίας και τη μοιρασιά ανάμεσα σε αδίστακτα συμφέροντα. Σαν διαρκές πλιάτσικο.
του π. Χαράλαμπου Παπαδόπουλου
«Όλα τα ποτάμια είτε κυλούν ράθυμα είτε ορμητικά μόνο μια λαχτάρα έχουν… την θάλασσα»
Στον κόσμο που ζούμε, υπάρχει μια σιωπηρή συνωμοσία αδιάγνωστης φύσης και προέλευσης, ωστόσο όμως ηχηρά παρούσα στην ζωή μας, που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε ως μια αυτοκαταστροφική διάθεση και στάση απέναντι στην ζωή και ότι αυτή συμβολίζει και σημαίνει. Μια βαθύτερη και πτωτικά χαώδης επιθυμία στο να εξοντώνει και να εκμηδενίζει την αλήθεια και την ελπίδα των πραγμάτων και των νοημάτων.
Ο άνθρωπος μέσα στην τραγωδία της ιστορίας του στα πάθη και στους καημούς του, στην αγωνία και την απελπισία του, στο όνειρο και την προδοσία του, επιθυμεί και λαχταρά πότε η «ομορφιά θα σώσει τον κόσμο».

του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*
ΠΑΛΙΟ ΚΑΙ ΓΕΡΑΣΜΕΝΟ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
«..το δε παλαιούμενον και γηράσκον εγγύς αφανισμού».
(Eβρ. 8, 13)
Tόσο στη χώρα μας, όσο και στον κόσμο γενικότερα υπάρχει το πρόβλημα της παλαίωσης υλικών πραγμάτων και θεσμών, όσο και της γήρανσης των ζωντανών οργανισμών και κύρια του ανθρώπου. Πρόκειται για μια φυσική εξέλιξη, η οποία από τη μία μεριά πρέπει να γίνει αποδεκτή και κατανοητή από τον άνθρωπο και από την άλλη δημιουργεί την υποχρέωση να αντιμετωπιστεί σωστά.
Σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, πολλές φορές τόσο οι εκλεγμένοι από το λαό άρχοντες, που έχουν την ευθύνη διακυβέρνησης των κρατών, όσο και εκείνοι που αυτοί έχουν διορίσει σε καίριες θέσεις, εθελοτυφλούν μπροστά στις συνέπειες που έχουν η παλαίωση και η γήρανση του πολιτικού συστήματος, μέλη του οποίου είναι,
Συνέντευξη του Κώστα Παπαϊωάννου
-Τι εννοούμε λέγοντας Κοινωνιολογία της Τέχνης και ποια η χρησιμότητά της στη σημερινή εποχή;
- Το πρώτο που πρέπει να πει κανείς είναι ότι η τέχνη είναι ένας αυτόνομος παράγοντας. Έχει τη δική της νομοτέλεια, τους δικούς της σκοπούς. Με τη διαφορά ότι καθώς είναι ζωντανό φαινόμενο, οπωσδήποτε έχει σχέση με την κοινωνική πραγματικότητα –η οποία, πολλές φορές, μπορεί να είναι πολιτική, με την ευρύτερη έννοια του όρου–, δηλαδή έχει σχέση με τη βαθύτερη ψυχή της κοινωνίας. Γι’ αυτό, αν θέλουμε να γνωρίσουμε ουσιαστικά και σε βάθος μια οποιαδήποτε κοινωνία, θα καταφύγουμε βασικά στη θρησκεία και στην τέχνη της.
του Σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεου
Η νέα γρίπη που έγινε πανδημία και κυρίως ο πανικός και ο φόβος που δημιουργεί στους ανθρώπους φέρει στην επιφάνεια ένα μεγάλο γεγονός που έχει σχέση με τις ψυχολογικές ανασφάλειες και τον υπαρξιακό φόβο. Ολες οι υπερβολικές αντιδράσεις των ανθρώπων απέναντι σε τέτοια ζητήματα, όπως η ασθένεια, συνδέονται με τον φόβο του θανάτου.
Οταν ρωτούμε τον γιατρό για κάποια ένδειξη σοβαρής ασθένειας δεν προσέχουμε τόσο την απάντηση που μας δίνει, αλλά προσπαθούμε με αγωνία να εισδύσουμε στη σκέψη του για να διακριβώσουμε τι ενδεχομένως μας αποκρύπτει. Και αυτή η κίνησή μας κρύβει τον φόβο του θανάτου,
μήπως δηλαδή η συγκεκριμένη ασθένεια καταλήξη στον θάνατο. Ετσι, περισσότερο από την ασθένεια πρέπει να αντιμετωπισθή ο φόβος του θανάτου, ο οποίος προκαλείται από διάφορα γεγονότα και αφορμές.
του Δημήτρη Αγγελή
Δεν νομίζω ότι υπάρχει καλύτερος τρόπος για ν’ αποδείξουμε την θριαμβευτική επιβολή της τεχνολογίας πάνω στην καθημερινότητά μας από το γεγονός ότι η ίδια η πραγματικότητα μας παρουσιάζεται, σε μεγάλο βαθμό, διαμεσολαβημένη. Δεν κοιτάμε εμείς μόνο τις οθόνες· κι οι οθόνες κοιτάζουν μέσα μας, διαμορφώνουν συνειδήσεις, αλλοτριώνουν τη σκέψη και δημιουργούν έναν νέο ανθρωπολογικό τύπο με κοινές, γι’ αυτό προβλέψιμες (και σαφώς εκμεταλλεύσιμες) ψυχολογικές και συναισθηματικές αντιδράσεις: τα δελτία ειδήσεων, οι τηλεοπτικές σειρές, οι εμπορικές κινηματογραφικές ταινίες μάς τοποθετούν σ’ έναν παγκοσμιοποιημένο, ουδέτερο χώρο, όπου οι πραγματικές εμπειρίες και τα αισθήματα που προκύπτουν από αυτές αντικαθίστανται από την προσομοίωσή τους.
του Σπύρου Μανουσέλη
Βλέπουμε μόνο χάρη στα μάτια μας; Οχι, ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί κάλλιστα να «βλέπει» χωρίς τα μάτια
Ατομα τυφλά, εκ γενετής ή ύστερα από ατύχημα, είναι ικανά να αποκτούν μια ικανοποιητική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου. Οπως αποδεικνύουν πολυάριθμες έρευνες, η όραση μέσω των ματιών δεν είναι ούτε ο μοναδικός ούτε ο αποκλειστικός τρόπος για να έχουμε μια ακριβή εικόνα του περιβάλλοντος.
Εξάλλου, ήταν από καιρό γνωστό ότι για να αποκτήσει ο εγκέφαλος μια ακριβή «εικόνα» της πραγματικότητας απαιτείται η συμβολή και ο συνδυασμός όλων μας των αισθήσεων. Απ' ό,τι φαίνεται οι δυνατότητες της όρασης υπερβαίνουν κατά πολύ τη λειτουργία των οφθαλμών: τα «μάτια» του νου είναι πολύ πιο ισχυρά
Στο προηγούμενο τεύχος του Άρδην (18) διάβασα τη συνέντευξη του Στέλιου Ράμφου. Ομολογώ ότι με λύπησε. Με στενοχώρησε. Όχι γιατί διατυπώνει θέσεις με τις οποίες διαφωνώ, αλλά γιατί μεταβάλλεται σε απολογητή της Δύσης, λίγες μόλις μέρες πριν από την έναρξη της γκακστερικής επίθεσης εναντίον της Γιουγκοσλαβίας.
Θα επιθυμούσα να αρχίσουμε με μια διαφορά ανάμεσα στα παλιότερα σου κείμενα, των μέσων της δεκαετίας του '80, π.χ. και στα πλέον πρόσφατα. Στα παλιότερα, θα έλεγα ότι υπάρχει μία αρνητική στάση έναντι τής Δύσεως. Αντίθετα, στα τελευταία σου κείμενα (έβλεπα τη συνέντευξη σου στό "Έρουρέμ" πριν δύο χρόνια περίπου), θεωρείς ότι η Δύση είναι ένας βασικά υγιής οργανισμός, σε αντίθεση με την 'Ελλάδα πού υποφέρει από γεροντική ασθένεια. Δηλαδή πιστεύεις ότι δεν έχει εξαντληθεί το δυτικό υπόδειγμα και ότι απλώς διέρχεται κρίση;
του Μάνου Δανέζη
Όπως αναφέραμε και σε προηγούμενο σημείωμά μας, εδώ και αρκετά χρόνια γίνεται μια γιγαντιαία προσπάθεια εκσυγχρονισμού της ελληνικής κοινωνίας με βάση αντιγραμμένα δυτικά συστήματα, χωρίς να λαμβάνονται υπ’ όψη οι ελληνικές κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.
Οι ανερμάτιστες, ωμές αλλά συγχρόνως ανιστόρητες κοινωνικές και πολιτισμικές παρεμβάσεις, δεν έχουν λάβει υπ’ όψη τους ότι η διαίρεση της Ευρώπης σε ανατολική και δυτική δεν είναι μόνο γεωγραφική αλλά βασικά πολιτισμική.
Αυτό βέβαια δεν απειλεί την συνοχή και την ενιαία συγκρότησή της, στο μέτρο που γίνουν κατανοητά και σεβαστά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε εθνολογικής ομάδας.
του Aντώνη Καρκαγιάννη
Το ερώτημα τίθεται, ήδη από πολλές πλευρές και με πολλούς τρόπους: σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, περιφερειακών ολοκληρώσεων και ασυγκράτητης μετακίνησης μεταναστευτικών πληθυσμών, όταν τα εθνικά σύνορα τα πραγματικά και τα νοητά (π.χ. τα σύνορα του πολιτισμού και της παιδείας) είναι πλέον διάτρητα και παραβιάζονται από «ξένες δυνάμεις» τι μπορεί να είναι η πατρίδα και ποιο το περιεχόμενο του πατριωτισμού.
Είναι μερικά χρόνια που ο όρος «νέος πατριωτισμός» δημοσιεύεται και δοκιμάζεται και τούτο μαρτυρεί τουλάχιστον ότι αναζητούμε κάτι που θα δώσει συγκεκριμένη έννοια και νόημα
του π. Χαράλαμπου Παπαδόπουλου*
Σχόλια στην σημειολογία της ταινίας «Πολίτικη Κουζίνα»
Η εποχή μας είναι από τις σπάνιες εκείνες ιστορικές περιόδους όπου ο άνθρωπος αναπτύσσεται σ`ένα πολιτισμικό περιβάλλον, που λείπει το παραμύθι και ο μύθος. H ποίηση και η μουσικότητα της ζωής, έχουν παραδοθεί άνευ όρων στην τεχνολογική πεζότητα, και στην εικονική πραγματικότητα της πληροφορίας.
Όπως παρατηρεί εύστοχα ο διανοούμενος Χρόνης Μίσσιος «σε μερικά χρόνια ακόμη (αν δεν είναι ήδη γεγονός) τα παιδιά δεν θα μπορούν να κατανοήσουν τους στίχους του Μάρκου Βαμβακάρη «τα ματόκλαδα σου λάμπουν, σα τα λούλουδα του κάμπου» διότι θα τους λείπει η αμεσότητα της επαφής και η εμπειρία της ζωής.
Η πλειοψηφία των παιδιών δεν θα έχει την βιωματική νοημοσύνη, αλλά την πληροφοριακή και εικονική. Ο κάμπος, το φεγγάρι, η θάλασσα, το γαλάζιο του ουρανού, κ.α δεν θα είναι πλέον εμπειρία αλλά πληροφορία.

Τούτη τὴν ὥρα αἰσθάνοµαι πὼς εἶµαι ὁ ἴδιος µιά ἀντίφαση. Ἀλήθεια, ἡ Σουηδικὴ Ἀκαδηµία, ἔκρινε πὼς ἡ προσπάθειά µου σὲ µία γλῶσσα περιλάλητη ἐπὶ αἰῶνες, ἀλλὰ στὴν παροῦσα µορφὴ της περιορισµένη, ἄξιζε αὐτὴ τὴν ὑψηλὴ διάκριση. Θέλησε νὰ τιµήσει τὴ γλώσσα µου, καὶ νὰ – ἐκφράζω τώρα τὶς εὐχαριστίες µου σὲ ξένη γλῶσσα. Σᾶς παρακαλῶ νὰ µοῦ δώσετε τὴ συγνώµη ποὺ ζητῶ πρῶτα – πρῶτα ἀπὸ τὸν ἑαυτό µου.
Ἀνήκω σὲ µία χώρα µικρή. Ἕνα πέτρινο ἀκρωτήρι στὴ Μεσόγειο, ποὺ δὲν ἔχει ἄλλο ἀγαθὸ παρὰ τὸν ἀγώνα τοῦ λαοῦ, τὴ θάλασσα, καὶ τὸ φῶς τοῦ ἥλιου. Εἶναι µικρὸς ὁ τόπος µας, ἀλλὰ ἡ παράδοσή του εἶναι τεράστια καὶ τὸ πράγµα ποὺ τὴ χαρακτηρίζει εἶναι ὅτι µᾶς παραδόθηκε χωρὶς διακοπή. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν ἔπαψε ποτὲ της νὰ µιλιέται. Δέχτηκε τὶς ἀλλοιώσεις ποὺ δέχεται καθετὶ ζωντανό, ἀλλὰ δὲν παρουσιάζει κανένα χάσµα.
του Σπύρου Μανουσέλη
Εντόπισαν την εγκεφαλική δομή όπου είναι καταγεγραμμένες οι αγαπημένες μουσικές και οι πιο σημαντικές μας αναμνήσεις
Δεν χρειάζεται να έχει διαβάσει κανείς Προυστ για να συμφωνήσει ότι η μουσική ξυπνά συχνά μέσα μας πολύ ζωηρές αναμνήσεις: το πρώτο πάρτι στην εφηβεία, ο πρώτος έρωτας, ένα ταξίδι, ένας οδυνηρός χωρισμός.
Σήμερα οι νευροεπιστήμονες, χάρη στις ισχυρές απεικονιστικές μεθόδους του εγκεφάλου που έχουν στη διάθεσή τους, είναι σε θέση να εντοπίσουν ποιες περιοχές του εγκεφάλου εμπλέκονται σε αυτήν τη διαδικασία. Ετσι, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, στο Ντέιβις, ανακάλυψαν ότι η περιοχή του εγκεφάλου όπου
του Σπύρου Τσιτσίγκου
Η σύγχρονη πραγματικότητα (καταστροφή τού περιβάλλοντος, προβλήματα βιοηθικής, οικονομική διαφθορά, σκάνδαλα κ.λπ.), μερικές φορές, μάς εισάγει επιτακτικά στο «φιλοσοφείν», στον σοβαρό προβληματισμό και γενικά στον χώρο τού Πνεύματος, που, δυστυχώς, όλο τον υπόλοιπο χρόνο παραβλέπουμε με την ευθύνη μάλιστα μιας μερίδας πολιτικών φιλοσόφων, που φιλοσοφούν για να φιλοσοφούν (!). Έτσι, για παράδειγμα, ο γνωστός Αμερικανός πολιτικός φιλόσοφος Noam Chomsky υποστηρίζει ότι ο φιλόσοφος ως φιλόσοφος δεν έχει ιδιαίτερη ευθύνη και υποχρέωση να λάβει ουσιαστική θέση στα κρίσιμα πολιτικά προβλήματα. Μάλιστα δε, κάποιοι άλλοι, λειτουργώντας με μία διπλή Ηθική, θεωρούν ότι είναι λάθος να συγκρίνει ή κρίνει κανείς τις πολιτικές πράξεις με ηθικά κριτήρια • γιατί υπάρχουν, λέγουν, πολιτικές αρετές, όπως λ.χ. στη Διπλωματία, οι οποίες συνιστούν ηθικά παραπτώματα.
«ΕΠΕΣΕ Ο ΜΕΓΑΣ ΔΡΥΣ ΣΤΟ ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΧΩΜΑ ΠΟΥΛΙΑ Κ ΦΥΛΛΑ ΣΤΑΘΗΚΑΝ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ
ΒΟΥΒΗ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΡΑΤΑΕΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΤΗΣ ΓΟΝΑ ΠΑΝΙΣΧΥΡΟ ΓΙΓΑΝΤΙΟ ΞΙΦΟΣ ΦΩΤΕΙΝΟ –
Κ ΕΝΩ Η ΟΡΓΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΙΜΑ ΙΔΡΩΝΕΙ ΤΙΝΑΖΕΤΑΙ ΟΛΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΛΑΟ ΚΙ ΟΛΟΡΘΗ ΤΟΝ ΥΨΩΝΕΙ ΜΕΣΙΑΝΟ ΚΑΔΡΟΝΙ ΨΗΛΑ ΣΤΟ ΘΟΛΟ ΣΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΤΟ ΝΑΟ». (Γιάννης Ρίτσος).
ΨΥΧΗΣ ΑΘΑΝΑΤΗΣ : Στον Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αθηνών καί Πάσης Ελλάδος κυρό Χριστόδουλο, ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΟΝ.
ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Άν αναζητήσει κανείς , στον 20ο αιώνα , κριτικούς στοχαστές αντίστοιχους με τον Μάρξ του 19ου αιώνα
του Θεόδωρου Ι. Ζιάκα
του π. Νικολάου Λουδοβίκου
Ἡ παγκοσμιοποίηση εἶναι ἀρρήκτως δεμένη μέ τό παλιό φιλοσοφικό ὄνειρο τοῦ τέλους τῆς ἱστορίας. Πρόκειται γιά ἕνα εὐρωπαϊκό ὄνειρο τό ὁποῖο εἶναι βεβαίως ἀρρήκτως ἐπίσης συνδεδεμένο μέ τίς χριστιανικές καί ρωμαϊκές καταβολές τῆς Δύσης, στήν ἐκκοσμικευμένη τους φυσικά ἐκδοχή. Τό φιλοσοφικό ὄνειρο αὐτό ἔλαβε τήν εὐκρινέστερη θεωρητική μορφή του στή φιλοσοφία τοῦ Χέγκελ. Πρόκειται γιά θεμελιώδη εὐρωπαϊκή οὐτοπία: τό τέλος τῆς ἱστορίας, γιά τόν Χέγκελ, εἶναι ἡ βαθμιαία διαλεκτική ἀνύψωσή της ὡς τήν εὐτυχῆ ἐκείνη κατάσταση τήν ὁποία ὁ φιλόσοφος προ-γνωρίζει ὡς πλήρη αὐτοσυνειδησία τῆς ἐλευθερίας.
Ἄς τό ἐξηγήσουμε καλύτερα. Γιά τόν Χέγκελ ὁ Θεός δέν εἶναι μιά ὀντότητα πέρα ἀπ’ τόν κόσμο, ἀλλά ἡ ἰδέα πού πραγματοποιεῖται μέσα στήν (καί ὡς) ἱστορία. Πρόνοια δέν εἶναι κάποιο εἶδος «ἐξωτερικοῦ τέλους», ἕνα ὑπερφυσικό σχέδιο τοποθετημένο ἀπό τόν Θεό στήν φύση, ἀλλά ἕνα «ἐσωτερικό τέλος», ὁ ἔσχατος σκοπός
του Χρήστου Γιανναρά
Από αγανάκτηση (ομολογημένη) για τη δίχως αντίλογο προπαγάνδα της «προοδευτικής» δημοσιογραφίας, θα παρακαλούσα να μου επιτραπεί ένα ερώτημα:
Ας υποθέσουμε μια ταινία διάρκειας ενός λεπτού που θα φιλοδοξούσε να παρουσιάσει το Μουσείο του Λούβρου, την ιστορία του, τη σημασία του για τον πολιτισμό. Και δώδεκα δευτερόλεπτα, το ένα πέμπτο της ταινίας, να είχαν διατεθεί για να προβάλουν τον μανιακό, που πριν από μερικά χρόνια στο Λούβρο «μαχαίρωσε» την Τζιοκόντα. Θα καταριόμασταν σαν «σκοταδιστές» και υπέρμαχους της «λογοκρισίας» όσους διαμαρτύρονταν για την υπερβολή (ή τη σκοπιμότητα) της έμφασης στον βανδαλισμό;
του Σπύρου Γιανναρά
Το παρακάτω κείμενο γράφτηκε εν θερμώ τον Μάρτιο του 2004 λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατο του μεγάλου Ελληνα κριτικού.
«Κοστούμι στα χρώματα της μπαλαρίνας» : μικρή περιδιάβαση στο στοχασμό του Λορεντζάτου.
Πριν από λίγες εβδομάδες έφυγε ο Ζήσιμος Λορεντζάτος.
Η φυσική ροπή του περίγυρου προς την αδιαφορία, μετά το πρώτο μούδιασμα που συνοδεύει την είδηση του θανάτου, συχνά επικαλύπτει - με την συνοπτικότητα των διαδικασιών μετουσίωσης της φυσικής παρουσίας του εκλιπόντος σε μερικούς τόμους χαρτί - το μέγεθος του κενού που αφήνει πίσω της η ξαφνική, πάντα παράλογη, αποχώρηση.
της Λαλίνας Φαφούτη
Ο πατέρας της ηλεκτρικής εποχής έπασχε από ψυχαναγκαστική διαταραχή, φοβόταν τα σφαιρικά αντικείμενα, είχε εμμονή με τον αριθμό 3 και λάτρευε τα περιστέρια
Τις νύχτες του φθινοπώρου του 1937 οι περαστικοί από τη διασταύρωση της 40ής οδού με την 6η Λεωφόρο, πίσω από τη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης, μπορούσαν ακόμη να δουν στο πάρκο Μπράιαντ μια οικεία για τους περιοίκους μορφή. Ενας πανύψηλος, ξερακιανός, ηλικιωμένος άνδρας, ντυμένος με μαύρο παλιομοδίτικο πανωφόρι, λευκό πουκάμισο με σκληρό κολάρο, γκρίζα σουέντ γάντια και μαύρο καπέλο Ντέρμπι, στεκόταν ανάμεσα στα περιστέρια.
Αγάπη είναι μια αγαθή διάθεση της ψυχής, που κάνει τον άνθρωπο να μην προτιμάει τίποτ’ άλλο περισσότερο από το να γνωρίσει το Θεό. Είναι αδύνατον όμως ν’ αποκτήσει σταθερά μέσα του αυτή την αγάπη, όποιος έχει εμπαθή προσκόλληση σε κάτι από τα γήινα.
Μην πεις ότι και μόνο η πίστη μου στο Χριστό μπορεί να με σώσει. Αυτό είναι αδύνατον, αν δεν αποκτήσεις και την έμπρακτη αγάπη. Η απλή πίστη, που δεν συνοδεύεται με έργα αγάπης, σε τίποτα δεν ωφελεί, αφού και τα δαιμόνια πιστεύουν και τρέμουν.
Όπως η μνήμη της φωτιάς δεν ζεσταίνει το σώμα, έτσι και η πίστη χωρίς αγάπη δεν φωτίζει την ψυχή με τη γνώση του Θεού.
Στις 20 Ιουλίου 1969 ο Νιλ Αρμστρονγκ γινόταν ο πρώτος άνθρωπος που πατούσε στη Σελήνη και η συγκίνηση εκατομμυρίων τηλεθεατών, που παρακολουθούσαν το «μικρό βήμα του» από τις τηλεοπτικές οθόνες τους, άγγιζε δυσθεώρητα ύψη.
«Καμιά πληροφορία σχετική με την ύπαρξη εξωγήινης ζωής δεν αποκρύπτουν οι επιστήμονες», δηλώνει με σιγουριά ο Πολ Ντέιβις. Από τότε πέρασαν 40 χρόνια και η αναζήτηση καινούργιων κόσμων, παρά τα επιμέρους προβλήματα, δεν έχει σταματήσει: ο άνθρωπος συνεχίζει να επιδιώκει τόσο την κατάκτηση πλανητών όσο και την επαφή με άγνωστους πολιτισμούς του Διαστήματος. Για όλα αυτά, με αφορμή την επέτειο της 20ής Ιουλίου, ένας από τους μεγαλύτερους σοφούς των καιρών μας, ο φυσικός Πολ Ντέιβις, με ερευνητική δράση σε κοσμολογία και αστροβιολογία, μιλά στην «Ε».
του Μάριου Π. Μπέγζου
της Άννας Κελεσίδου, Δρ.Φιλ.
του Δρ. Αθανασίου Γ. Μελισσάρη, Θεολόγου - Ψυχολόγου
«Η αγάπη του Θεού είναι γλυκυτέρα της προσκαίρου ζωής»[1]
Αντί προλόγου
Το δοκίμιο αυτό -του οποίου η επιλογή του θέματος δεν είναι τυχαία- προσφέρεται με ιδιαίτερη χαρά ως ελάχιστο αντίδωρο και έκφραση βαθειάς ευγνωμοσύνης στον Σεβασμιώτατο Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Κύριο Δημήτριο, με την ευκαιρία της εκδόσεως του παρόντος εόρτιου τόμου.
Ο άνθρωπος και η προσφορά της πατερικής και βιβλικής ανθρωπολογίας, στην προσπάθεια συγκρότησης μιας ορθόδοξης ανθρωπολογίας, αποτελούν το βασικό χαρακτηριστικό της εκκλησιαστικής διακονίας του[2] και την ουσιαστική και μόνιμη θεολογική
του Xρήστου Γιανναρά
Zητάμε «νόημα» (αιτία και σκοπό) της ύπαρξης, του κόσμου, της Iστορίας. H αναζήτησή μας δεσμεύεται στα όρια των γνωστικών δυνατοτήτων της φύσης μας, δυνατοτήτων του εγκεφάλου που διαθέτει το ανθρώπινο είδος μας. Bιολογικό δεδομένο ο εγκέφαλος, ανήκει στον «τρόπο» της φυσικής πραγματικότητας και οριοθετεί τις δυνατότητες να γνωρίσουμε αυτόν τον «τρόπο». Kάθε βλάβη ή υστέρηση των εγκεφαλικών λειτουργιών ακυρώνει ή μετριάζει την αντιληπτική μας ικανότητα. Aλλά και ο ικανότερος εγκέφαλος είναι αδύνατο να συλλάβει «νόημα» της πραγματικότητας δίχως να δεσμεύεται στις φυσικές προδιαγραφές του «τρόπου» λειτουργίας του. Aν «το νόημα του κόσμου πρέπει
του Δημήτρη Αγγελή
Άνθρωποι νωχελικά ξαπλωμένοι στις ψάθες της ακρογιαλιάς, διασκορπισμένοι σε αμμουδερούς κολπίσκους, σε βραχώδη ακρωτήρια, σε νησιά, ντυμένοι ανάλαφρα έως προκλητικά, ανοιχτοί στην ηδυπάθεια της θερμής αυγουστιάτικης νύχτας, ανέμελοι για το αύριο που ελπίζουν ν’ αργοπορήσει, να μη βρει το δρόμο του, να μην έρθει ποτέ: το σώμα γιορτάζει το καλοκαίρι του, την εξωστρέφειά του, ζει μέσα απ’ τον κάθε πόρο του δέρματός του. Ανοιχτό στη φύση και δεκτικό προς τους άλλους, «αρπαγμένο» απ’ τον ήλιο στους ώμους, με άμμο κι αλάτι στα μαλλιά, μεθάει με τις μικροχαρές της ζωής, βιώνοντας μια νόμιμη πρόφαση επιστροφής στην εφηβεία, μια θεσμοθετημένη περίοδο χάριτος κι ελευθερίας:
του Σπύρου Κ. Τσιτσίγκου
Πριν μερικά χρόνια το Ιερό όχι μόνο δεν εισερχόταν στα επιστημονικά fora, αλλά και σύμπασα η επιστημονική κοινότητα δεν διανοείτο ότι η θρησκεία θα μπορούσε να πει κάτι λ.χ. για τις άνοιες. Σήμερα, η δημιουργία καινούριων επιστημονικών ειδικοτήτων, όπως τής Βιοθεολογίας, Νευροθεολογίας κ.λπ., δεικνύει την αλλαγή τού όλου κλίματος. Πρόσφατες εξελίξεις στις νευροεπιστήμες και τη γνωσιακή επιστήμη αμφισβητούν τον υποτιθέμενο διαχωρισμό σώματος και ψυχής, παρέχοντας έτσι την ευκαιρία για ανανέωση του διαλόγου μεταξύ Ψυχιατρικής και θρησκείας[1]. Μάλιστα προς την κατεύθυνση αυτή κυκλοφορούν και τα περιοδικά <Spirituality and Health> και <Mental Health, Religion & Culture>.
του Νίκου Μουζέλη*
Το πρόσφατο σκάνδαλο με τις εξετάσεις του διεθνούς μπακαλορεά (ΙΒ) αποκαλύπτει πολλά για την κοινωνία στην οποία ζούμε. Οπως έγινε γνωστό, το αντίτιμο για την αγορά των ερωτήσεων ήταν 10.000 ευρώ ανά άτομο. Το ότι σε γνωστά ιδιωτικά σχολεία ένας σημαντικός αριθμός μαθητών της τελευταίας τάξης του λυκείου αγόρασε τα θέματα δεν δείχνει μόνο την ευρηματικότητα αυτών που τα έκλεψαν, ούτε τη μαγκιά των μαθητών που ήξεραν από πριν τα θέματα. Δείχνει κυρίως τη νοοτροπία των γονιών που έδωσαν στους κανακάρηδές τους τα χρήματα για να τα αγοράσουν. Είναι μια νοοτροπία που βασίζεται στην αντίληψη πως όλα μπορεί κανείς να τα αγοράσει. Οτι το χρήμα ανοίγει όλες τις πόρτες- ακόμα και τις πιο αμπαρωμένες. Είναι μια αντίληψη του
της Natacha Polony
«Το κυρίαρχο πάθος είναι να ζεις για τη στιγμή – να ζεις για τον εαυτό σου, όχι για τους προγόνους ή τους απογόνους σου. Χάνουμε γοργά την αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια διαδοχή γενεών που ξεκίνησαν από το παρελθόν και προεκτείνονται στο μέλλον»1. Ήδη από το 1979, ο Christopher Lash είχε διαγνώσει την αρρώστια των σύγχρονων κοινωνιών μέσα από τη μορφή του ναρκισσιστικού ατόμου, που είναι ανίκανο να τοποθετήσει τον εαυτό του στον κατακόρυφο άξονα ενός γενεαλογικού δέντρου, ανίκανο να δει πιο πέρα από τη δική του ζωή. Του ατόμου-μονάδα, που ταξιδεύει μόνο του στον ακύμαντο ωκεανό της καταναλωτικής κοινωνίας. Αυτό το άτομο, που το παρουσιάζουμε σαν πρότυπο στους νέους, ξέρει μόνο τον οριζόντιο άξονα του δικτύου. Αξίες του είναι το «σήμερα» και η ισότητα. Όχι οι κάθετες γραμμές, η διαδοχή, η κληρονομιά. Το αίσθημα της κληρονομιάς τού είναι άγνωστο. Ιστορικό παράδοξο, αν σκεφτούμε ότι μέχρι τώρα ο άνθρωπος ζούσε πάντα συνεχίζοντας και ξαναδιαβάζοντας το παρελθόν του. Το κείμενο του Georges Duby με τίτλο ακριβώς «Κληρονομιά» [L’ Héritage],
του Κώστα Παπαϊωάννου
6. Αν κατορθώσουμε να αντικρούσουμε το “κλασσικό ήθος”, όχι σαν αφηρημένο ιδεατοτυπικό σχήμα, αλλά σαν μια ζωντανή ιστορική πραγματικότητα, τότε θάχουμε και το κλειδί για την κατανόηση αυτής της ειδικής μορφής συνέχειας, που παρουσιάζει η ιστορία του 5ου αιώνα.
Κι εδώ χρειάζεται να εφοδιαστούμε με ορισμένες βασικές Ελληνικές απόψεις και ιδέες. Συνέχεια για τους Έλληνες δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά διατήρηση μιας αδιάλειπτα διαφοροποιούμενης Ενότητας. Αυτός ο ορισμός εκφράζει την απόλυτα καταφατική και ενεργητική στάση του Έλληνα απέναντι στην Ιστορία. Ας προσπαθήσουμε ν’ αναπλάσουμε αυτή την πρωταρχική εκδήλωση κάθε γεννωμένου πολιτισμού, αυτή τη μυστική ιδέα τη γεμάτη από βάθη της λαϊκής ψυχής και που μ’ αυτήν κάθε πολιτισμός στα πρώτα του σκιρτήματα εκφράζει το πεπρωμένο του, τη μυστική εικόνα του εαυτού του.
Συνέντευξη του Κώστα Σπαθαράκη με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη
"Δε γράφω για να γράφω. Έστω αν φαινομενικά μιλάω με τον εαυτό μου. Μη φαινομενικά μιλάω πάντα με τον αναγνώστη μου --με ποιον άλλον-- ήγουν με την αφεντιά σου ή μαζί σου -- mon semblable, mon frère!".
Μεταξύ δοκιμίου και αφορισμού, λόγια εις εαυτόν αλλά κατεξοχήν δημόσια, τα Collectanea (Σύμμικτα) του Ζήσιμου Λορεντζάτου, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Δόμος, συγκεντρώνουν τους στοχασμούς μιας ζωής για τη λογοτεχνία, την πολιτική αλλά και τη φιλοσοφία και την παράδοση. Το βαρύ φορτίο της επιμέλειας του τόμου και της σύνταξης του υπομνήματος για τις πολυάριθμες πηγές που διασταυρώνονται στα Collectanea ανέλαβε ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, ο οποίος μας μίλησε για τα Collectanea, αλλά και συνολικά για το έργο και την προσωπικότητα του Λορεντζάτου.
του Σπύρου Κ. Τσιτσίγκου
Πρόσφατα ο Ευγένιος Αρανίτσης πρότεινε να ξαναδιαβάσουμε δύο έργα του, τα οποία αποτελούν ερμηνευτικά κλειδιά για καίριες όψεις του νεοελληνικού μας βίου. Αισθάνθηκα ιδιαίτερη ικανοποίηση γιατί πιστεύω ότι το έργο του καθηγητού Χρ. Γιανναρά δεν έχει αποτιμηθεί επαρκώς και διαρκώς κείται ενώπιόν μας προς ανακάλυψιν. Ο λόγος του διαχρονικός και ως ρομφαία δίστομος. Ο Χρ. Γιανναράς δεν καταφεύγει ποτέ σε υπεκφυγές. Τις περισσότερες φορές λέει αυτό που δεν τολμούν οι πολλοί. Και αναλαμβάνει στο ακέραιο την ευθύνη των λόγων του. Με αυτή τη δυσεύρετη αρετή της ανδρείας που τον χαρακτηρίζει ομιλεί και στο «δ» για θέματα επίκαιρα και ουσιαστικά.
-Κύριε καθηγητά, διαβάζοντας το βιβλίο του Γ. Καραμπελιά «Η θεμελιώδης παρέκκλιση» είδα ότι σας δικαιώνει για την πρότασή σας περί «προσώπου»: επιστροφή στο αρχαιοελληνικό πρότυπο του πολίτη -που δεν έχει καμία σχέση με το νεώτερο ατομισμό- και στο ορθόδοξο πρότυπο του προσώπου.
της Μαρίας Θεοδωροπούλου
Αν και ο Φρόυντ σε όλη τη διάρκεια της ερευνητικής και συγγραφικής του πορείας παρουσιάζει ένα μόνιμο ενδιαφέρον για τη γλώσσα και τη συνδέει με την προβληματική του ασυνειδήτου -είναι γνωστή η παρομοίωση που κάνει σχετικά με τα όνειρα, ότι δηλαδή είναι γρίφοι που πρέπει να αποκρυπτογραφηθούν-, εκείνος ο οποίος θέτει τη γλώσσα σε πρωταρχική σύνδεση με το ασυνείδητο και τη δόμηση του υποκειμένου είναι ο Ζακ Λακάν. Ο Λακάν προγραμματικά διατυπώνει τη θεωρία του ως "επιστροφή στον Φρόυντ", μια επιστροφή που κατά τα φαινόμενα κινήθηκε προς δύο κατευθύνσεις: η μία με την κυριολεξία της λέξης -επιστρέφουμε από κάπου που έχουμε φύγει· και όντως η ψυχανάλυση τον καιρό της εναρκτήριας ομιλίας του Λακάν
του Παναγιώτη Νέλλα
Ὁ θάνατος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἕνα ἀπό τά κεντρικά θέματα ὄχι μόνο τῆς σύγχρονης δυτικῆς φιλοσοφίας καί λογοτεχνίας, ἀλλά καί τῆς ἴδιας τῆς θεολογίας. Τά τελευταῖα χρόνια γράφτηκαν χιλιάδες σελίδες σχετικές μ᾽ αὐτό, ἀνέβηκαν ἔργα στό θέατρο, γυρίσθηκαν ταινίες, τό θέμα ξέφυγε ἀπό τά μελετητήρια τῶν εἰδικῶν καί ἀπασχολεῖ τό εὐρύτερο κοινό. Τό σύντομο αὐτό δοκίμιο ἔχει σκοπό νά δώσει, στήν ἀρχή μιά γενική ἐνημέρωση καί μιά ἑρμηνεία γιά τό φαινόμενο, καί νά προσπαθήσει στή συνέχεια, ἀφοῦ τό τοποθετήσει μέ βάση τά ὀρθόδοξα κριτήρια, νά σκιαγραφήσει τή συμβολή, πού θά μποροῦσε νά προσφέρει ἡ Ὀρθοδοξία συμμετέχοντας στή σχετική συζήτηση.
Στό χῶρο τῆς φιλοσοφίας τό θέμα ἀρχίζει μέ τό Nietzsche, γιά τόν ὁποῖο, ὅπως εἶναι γνωστό, ὁ θάνατος τοῦ Θεοῦ ἀποκαλύπτεται καί ταυτόχρονα εἶναι ταυτόσημος μέ τήν ἀνατροπή ὅλων τῶν ἀξιῶν, ὁλόκληρης τῆς ὑπεραισθητῆς περιοχῆς σύμπαντος τοῦ κόσμου
της Έλσας Σπυριδοπούλου
«Η δουλειά μου δεν είναι παρά μια αντανάκλαση, αυτών που καταφέρνω, αυτών που γράφω και σκέφτομαι. Θέλω να δω και να καταλάβω τις δυνάμεις και τους κρυφούς νόμους των πραγμάτων. Για να διεισδύσω στην καρδιά των πραγμάτων ξέρω από διαίσθηση ότι κατέχω ένα εξαιρετικό όπλο: τον μυστικισμό. Διεισδύω όλο και περισσότερο στη συμπυκνωμένη μαγεία του σύμπαντος».
Εκατόν τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται από τη γέννηση του Νταλί, του πιο συζητημένου καλλιτέχνη του 20ού αιώνα. Και ενώ όλος ο κόσμος γνωρίζει τα σουρεαλιστικά ζωγραφικά αριστουργήματά του, μια άλλη του πλευρά -αυτή του γλύπτη- δεν είναι ευρέως γνωστή .
O Ευτύχης Μπιτσάκης συζητά με τον Σπύρο Μανουσέλη
Ολοι πιστεύουμε ότι οι σύγχρονες φυσικές επιστήμες γεννήθηκαν και εξελίχθηκαν σε πλήρη αντίθεση ή και ρήξη με τις προγενέστερες οντολογικές, μεταφυσικές ή θεολογικές προσεγγίσεις του παρελθόντος. Πόσοι όμως από εμάς υποψιάζονται ότι αυτή η μεγάλη τομή που, από τον 17ο αιώνα και μετά, διαφοροποιεί την αρχαία και μεσαιωνική σκέψη από τη νεότερη επιστημονική σκέψη βασίστηκε όχι μόνο σε νέα παρατηρησιακά ή θεωρητικά δεδομένα αλλά και σε υπόρρητες μεταφυσικές παραδοχές;
Παραδόξως, η «Μεγάλη Επιστημονική Επανάσταση», και η πρωτοφανής γνωστική-τεχνολογική ιδιοποίηση της Φύσης που προέκυψε από αυτήν, προϋπέθετε εξ αρχής (και εξακολουθεί να προϋποθέτει) τη σιωπηρή αποδοχή κάποιων αναπόδεικτων μεταφυσικών παραδοχών. Υπόρρητες ή και άρρητες μεταφυσικές παραδοχές, από τις οποίες δεν είναι καθόλου εύκολο -και ενδεχομένως ούτε επιθυμητό- να απαλλαγεί
του Ι. Ν. Μαρκόπουλου*
Σημασιολογικά, η λέξη προγονολατρία είναι συνήθως αρνητικά φορτισμένη, με μειωτικές συχνά συνδηλώσεις. Το άτομο που διακατέχεται από το θρησκευτικό, στην ουσία του, συναίσθημα της προγονολατρίας, αναζητά τη φυσιογνωμία του, ταυτίζοντας το «εγώ» του με ένα προγονικό, εξιδανικευμένο, πολιτισμικό και κοινωνικό φαντασιακό. Συγχρόνως, το άτομο δηλώνει, έστω έμμεσα, και συχνότατα ασύνειδα, την ιστορική του συνέχεια, τη φυλετική του ενδεχομένως καθαρότητα και ενίοτε κάποιες θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Αυτές οι κοινωνικο-ιστορικές, πολιτισμικές, εθνιστικές και θρησκευτικές συνδηλώσεις καθορίζουν ένα στρεβλό πλαίσιο αναζήτησης ταυτότητας και προβάλλουν ένα φυλετικό ελιτισμό, που είναι σύμφυτος με τάσεις ξενοφοβίας και ρατσισμού, και γενικότερα με ενέργειες και πρακτικές που θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν από αντιδημοκρατικές έως και φασιστικές. Υπό το πρίσμα αυτό είναι προφανές ότι η προγονολατρία
του Σπύρου Τσιτσίγκου
Ενώ παλιότερα όλοι σχεδόν ασκούσαν μια ηθικ(ιστικ)ή κριτική στην TV, όπως, άλλωστε, και στον κινηματογράφο, σήμερα εύκολα θα μπορούσε να συμφωνήσει κανείς ότι η πρώτη έχει καταντήσει το «απόλυτο ναρκωτικό» των Νεοελλήνων. Μέσα σ’ αυτή την «τρέλα» εντάσσονται και τα διάφορα «reality shows». Ο κάθε πονεμένος, χωρίς δυστυχώς να το καταλαβαίνει, γίνεται αντικείμενο ψυχαγωγίας τού κοινού. Ο τηλεπαρουσιαστής πείθει τούς πάντες ότι εκτελεί ανθρωπιστικό και κοινωνικό έργο κ.λπ., χωρίς να λέει, βέβαια, ότι βρήκε δουλειά για τον εαυτό του και για τον καναλάρχη, που θα «πετάξει» μέσα μερικές προσοδοφόρες διαφημίσεις! «Άρτον και θεάματα» ήθελαν οι Ρωμαίοι. Ποδόσφαιρο και κουτσομπολιό
του Χρήστου Γιανναρά
Νομίζω ότι αποτελεί κοινή διαπίστωση όλων μας, τόσο εμπειρική όσο και θεωρητικά μελετημένη, ότι στο πλαίσιο του σύγχρονου τρόπου ζωής μας και του πολιτισμού μας υπάρχει τάση υπερπροστασίας του παιδιού, τάση αυξημένης -υπερβολικής- φροντίδας.
Ορισμένοι μιλούν για ένα είδος «ιεροποίησης» της παιδικής ηλικίας, που οδηγεί σε συγκεκριμένες πρακτικές συμπεριφοράς έναντι των παιδιών. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η αγορά, η προώθηση προϊόντων που κατασκευάζονται και διοχετεύονται σε αυτήν ειδικά για τη φροντίδα του παιδιού, αποβλέποντας στο φυσικό ενδιαφέρον των γονέων για το παιδί τους.
Οι ψυχολόγοι θα μπορούσαν ίσως να δώσουν απαντήσεις στο κατά πόσο η υπερπροστασία των παιδιών μπορεί να πηγάζει από κάποια –άλυτα- προβλήματα των γονέων, πχ από μια αποτυχημένη συζυγική σχέση. Ενδεχόμενη προσωπική αποτυχία μπορεί να διοχετεύεται ως υπερπροστασία του παιδιού.
Ομιλία του Χρίστου Τσολάκη με θέμα: Παιδεία και γλώσσα
"Σχολείο 2009: Παιδεία και γλώσσα"
Πολιτιστικό κια αθλητικό κέντρο Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη, Θεσσαλονίκη, Σαββατο 16 Μαΐου
του π. Νικολάου Λουδοβίκου
I. Ἀναζητώντας ἀρχέτυπα παραδείγματα κοσμοεικόνων γιά τή σύγχρονη ἐπιστήμη θά πρέπει νά σταθοῦμε, προκειμένου γιά τή Δύση, καταρχήν στό τελειότερο: αὐτό τοῦ Θωμᾶ Ἀκινάτη.
Στήν ἀκινάτεια λοιπόν ὀντολογία πού συνοψίζει καί ἀναχωνεύει τήν ἀριστοτελική κυρίως παράδοση (ἀνάμεικτη μέ, δυσδιάγνωστα γιά τήν ἐποχή ἐκείνη, νεοπλατωνικά στοιχεῖα) δύο ζεύγη μεταφυσικῶν συνθέσεων περιγράφουν τά ὄντα: 1) Αὐτό τῆς ὕλης καί τῆς μορφῆς ἤ εἴδους, πού συνιστοῦν τήν ὑπόσταση τοῦ κάθε ὄντος καί 2) Αὐτό τοῦ Εἶναι καί τοῦ ὑπάρχειν, τά ὁποῖα καθιστοῦν τό ὄν ἀληθινά ὑπαρκτό. Ὁ Ἀκινάτης θεωρεῖ πώς τό πραγματικό ὄν δέν εἶναι ἁπλῶς οὐσία ἀλλά βρίσκεται στήν κατάσταση τῆς «πράξης τοῦ ὑπάρχειν», πού σημαίνει πώς ἔχει πραγματώσει τήν μορφή ἤ τό εἶδος του «ἐνεργείᾳ», ἐνῶ πρίν αὐτό συμβεῖ τό ὄν ἦταν «δυνάμει» μόνον ὄν[1].
του Ζήσιμου Λορεντζάτου
“Όταν ο Σεφέρης δοκίμαζε, μια φορά, να μεταφράσει στα ελληνικά ορισμένα κομμάτια από τα Κουαρτέτα του Τ. S. Eliot (αρχίζοντας από τον τίτλο) διατυπωμένα, στο σπουδαιότερο μέρος τους, κατά την παράδοση της αφηρημένης ευρωπαϊκής φιλοσοφικής σκέψης ή του δυτικού σχολαστικισμού –από τα οποία κακά προστάτεψε, κατά κάποιο τρόπο, τη δική μας πνευματική παράδοση, υστέρα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης, η παράλληλη περίοδο, όταν εμείς ζούσαμε άβρετοι για τους σοφούς της Ευρώπης κάτω από το Ισλάμ– τα σχετικά προβλήματα που έκαναν το Σεφέρη να παραιτηθεί από το εγχείρημα ήταν, καθώς ομολογεί ταπεινά, “τέτοια που με ανάγκαζαν να ασκήσω μια υπερβολική βία στη γλώσσα μας, όπως τουλάχιστο την ξέρω και την αισθάνομαι εγώ. Εδώ με σταμάτησε το φάσμα του Σολωμού” (Θ. Σ. Έλιοτ, Η Έρημη Χώρα και αλλά ποιήματα, Εισαγωγή, σχόλια, μετάφραση Γιώργου Σεφέρη, Αθήνα, 21949, σελ. 13).
του Σπύρου Κ. Τσιτσίγκου
Είναι γεγονός ότι στις μέρες μας, παρά το υψηλότερο, υποτίθεται, μορφωτικό μας επίπεδο, η ευπιστία (το να πιστεύουμε άκριτα οτιδήποτε βλέπουμε ή ακούμε από τα ΜΜΕ) βρίσκεται στο ζενίθ. Σύμφωνα με τον Ψυχολόγο Lee Rossi, οι άνθρωποι συνήθως ρέπουν προς τον λεγόμενο «αφελή ρεαλισμό» (naive realism), δηλ. την ιδέα ότι διαθέτουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται και να κατανοούν τον κόσμο γύρω τους, έτσι όπως αυτός πραγματικά είναι.
Εντούτοις, η τεχνοκρατική, εκκοσμικευμένη, ορθολογιστική και θετικιστική αυτή εποχή μας φαίνεται ότι τρέφεται με χυδαιότερα είδωλα από ό,τι οι «απολίτιστοι» πρόγονοί μας, όπως και με χειρότερους μύθους και προκαταλήψεις (δεισιδαιμονίες). Μάλιστα δε, κατά τους P. Kowalski και A. Taylorii, οι έφηβοι επηρεάζονται πολύ περισσότερο από
του Χρήστου Γιανναρά
Με τη λέξη πρόσωπο προσδιορίζουμε μια υπαρκτική πραγματικότητα. Το πρόσωπο υποστασιάζει (συγκροτεί σε υπόσταση, σε συγκεκριμένο υπαρκτικά γεγονός) έναν τρόπο υπάρξεως.
Την έκφραση τρόπος της υπάρξεως την χρησιμοποιούμε για να επισημάνουμε όχι μόνο την υπαρκτική πραγματικότητα του προσώπου, αλλά και την υπαρκτική πραγματικότητα της φύσης. Ονομάζουμε φύση την υπαρκτική ομοείδεια, τον κοινό τρόπο υπάρξεως ομοειδών υποστάσεων.
Διακρίνουμε τον τρόπο της υπάρξεως με αναφορά σε υπαρκτικές δυνατότητες - ενέργειες πού τον καθορίζουν. Μιλάμε για την ομοείδεια μιας συγκεκριμένης φύσης ή ουσίας αναφερόμενοι σε κοινές δυνατότητες - ενέργειες των υποστάσεων αυτής της φύσης, όπως και στον κοινό τρόπο εκφοράς ή πραγμάτωσης αυτών των ενεργειών.
του Γιώργου Κοντογιώργη
1.Για να κατανοήσει κανείς το φαινόμενο της οικονομικής μετανάστευσης είναι επιβεβλημένο να το προσεγγίσει υπό το πρίσμα της εξέλιξης που το προκαλεί. Η οικονομική μετανάστευση σήμερα αποδίδεται ως το αποτέλεσμα της λεγόμενης «παγκοσμιοποίησης». Οι ορισμοί της τελευταίας, εντούτοις, δεν διευκρινίζουν ούτε αιτιολογούν την ουσία της σημερινής εξέλιξης του κόσμου και, ως εκ τούτου, υπολείπονται καταφανώς ως προς τη δυνατότητά τους να δώσουν μια πειστική εξήγηση του φαινομένου.
Η πρώτη επισήμανση λοιπόν, που αιτιολογεί και οριοθετεί τον χαρακτήρα της οικονομικής μετανάστευσης , έγκειται στο ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας το σύνολο των κοινωνιών του πλανήτη συγκροτείται με ανθρωποκεντρικούς όρους, δηλαδή ως κοινωνίες εν ελευθερία. Ο κόσμος όλος ως ένα κοσμοσύστημα. Η διακτίνωση των παραμέτρων (της νομισματικής οικονομίας, της τεχνοδικτυακής επικοινωνίας κλπ) του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος στο σύνολο του πλανήτη
Tου αποδίδεται το ρεύμα των νεορθόδοξων - ο ίδιος αρνείται την πατρότητα. Λέγεται ότι βρίσκεται κοντά στον Γιώργο Παπανδρέου - προτιμά να μην το σχολιάζει. Το σίγουρο είναι ότι, αν και στο περιθώριο της δημόσιας ζωής, ο Στέλιος Ράμφος είναι ένας ζωντανός μύθος με μεγάλη επιρροή σε ό,τι θα μπορούσε να ονομάζεται πνευματική και πολιτική ελίτ της χώρας. Σε μία εποχή όπου το ιδιωτικό γίνεται ακαριαία δημόσιο, σε μια τηλεδημοκρατία όπου ο δημόσιος διάλογος διεξάγεται με ατάκες μάλλον παρά με επιχειρήματα, σε μια κοινωνία στερημένη από πνευματικότητα, ο Στέλιος Ράμφος ξεχωρίζει. Ξεχωρίζει για τη διαδρομή του από το μαρξισμό στην ορθοδοξία, από το Παρίσι ως την Αθήνα, από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία ως τον Κορνήλιο Καστοριάδη. Για την ερμηνευτική του Ελληνισμού που επιχειρεί στα γραπτά του. 0 Ράμφος ζει απομονωμένος στην Πεντέλη, εκφράζεται στην υψηλή γλώσσα των φιλοσοφικών νοημάτων και κοιτάζει μακριά. Πολυγραφότατος ο ίδιος, έχει γράψει πάνω από είκοσι βιβλία. Η σκέψη του είναι ευρυγώνια,όπως και η θέα της Αττικής από την αυλή του σπιτιού του, όπου μας δέχτηκε φιλικός και φιλόξενος.
του Σωτήρη Μητραλέξη
Το πολυτονικό και η μονοτονία. Παραφωνίες και παρατονισμοί.
Η ομιλία ελαβε χώρα σις 11 Ἰουλίου του 2009 στο Βερολίνο για τον Σύλλογο Ἑλλήνων Ἐπιστημόνων καὶ Ἀκαδημαϊκῶν Βερολίνου "Κωνσταντῖνος Καραθεοδωρῆς". Δείτε εδώ:
του Μάριου Π. Μπέγζου
Ο συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται το ζήτημα των σχέσεων της θεολογίας με την τεχνολογία είναι η ευκλείδεια λογική. Η θεολογία και η τεχνολογία μοιάζουν με δύο παράλληλες ευθείες: Οσονδήποτε κι αν προεκταθούν, ουδέποτε συναντώνται. Η τεχνολογία προοδεύει προς το μέλλον και η θεολογία προέρχεται από το παρελθόν. Η πρώτη ονομάζεται σύγχρονη, μοντέρνα, προηγμένη ή πρωτοποριακή, ενώ η τελευταία θεωρείται παρωχημένη, παραδοσιακή ή και συντηρητική ακόμα. Η τεχνολογία έχει να κάνει με το "φυσικό" και το "έλλογο", το ενδοκοσμιακό, εμπειρικό, ρεαλιστικό και ορθολογικό. Η θεολογία ασχολείται με το "υπερφυσικό" ή "μεταφυσικό" και το "υπέρλογο", το υπερβατικό, ιδεαλιστικό και ανορθολογικό, με το μυστικισμό ή το δογματισμό.
του Σπύρου Κ. Τσιτσίγκου
Πολλές φορές γίνεται δεκτή η άποψη ότι το κριτήριο της αλήθειας ταυτίζεται με την επικράτηση ενός μεγέθους σε ένα οποιοδήποτε πόστο. Δεν είναι, βέβαια, η μοναδική περίπτωση. Είτε υποστηρίζεται φανερά, είτε πιστεύεται ασυνείδητα, κυκλοφορεί συχνά.
Βλέπουμε, για παράδειγμα, σε πνευματικά ζητήματα πολλές φορές να επιπλέουν στην κοινωνία ή την Πολιτική άνθρωποι ανάξιοι ή αναρμόδιοι. Τα μαζικά μέσα ενημέρωσης, είτε συνειδητά, είτε από άγνοια, προβάλλουν συνήθως μετριότητες. Όμοια, βλέπουμε να παρουσιάζονται ως πρότυπα Ηθικής άνθρωποι του χειρίστου είδους κ.ο.κ. Έπειτα, είναι γνωστό ότι η μεγαλύτερη κοινωνική και πολιτικο-οικονομική ισχύς δεν ταυτίζεται, τις περισσότερες φορές, με την εντιμότητα, ειλικρίνεια και αλήθεια.
του Άρη Ζεπάτου
Σήμερα, εποχή έντονων αναζητήσεων για το μέλλον του ελληνισμού, πολλοί ψάχνουν να βρουν τα αίτια της προβληματικής καταστάσεώς του. Ορισμένοι νόμισαν πως βρήκαν τον μεγάλο ένοχο. Λέγουν: “Ο Χριστιανισμός είναι ο καταστροφέας του λαμπρού ελληνικού πολιτισμού, ο Χριστιανισμός είναι το σκότος που κάλυψε το ελληνικό φως”.
Ο Χριστιανισμός ρίζωσε όπου υπήρχε ελληνικός πολιτισμός
Εμείς όμως θα ρωτήσουμε: Ποιοι δέχθηκαν τον Χριστιανισμό; Δεν υπάρχει δεύτερη γνώμη ότι τον Χριστιανισμό τον εδέχθησαν οι Έλληνες και όσοι είχαν επηρεασθεί βαθιά από τον ελληνικό πολιτισμό. Από τους αρχαίους λαούς οι οποίοι είχαν συγκροτήσει
του Χρήστου Γιανναρά
Το ζητείν απανταχού το χρήσιμον ήκιστα αρμόζει τοις μεγαλοψύχοις και ελευθερίοις», λέει ο Αριστοτέλης. Δεν ταιριάζει σε ελεύθερους και μεγαλόψυχους ανθρώπους να ζητάνε παντού τη χρησιμότητα, να αξιολογούν το κάθε τι κρίνοντας πρωταρχικά πόσο χρήσιμο είναι. Το πρωτείο της χρησιμότητας δηλώνει υποταγή στις ενστικτώδεις ορμές εγωτικής αυτοσυντήρησης, μικρόψυχη έγνοια ατομικής εξασφάλισης. Οχι ελευθερία από την αναγκαιότητα, όχι μεγαλοψυχία.
Στον γεωγραφικό χώρο που ορίζουν η ευρωπαϊκή και η ασιατική ακτή του Αιγαίου και το μεταξύ αρχιπέλαγος γεννήθηκε, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη Ιστορία, το αίτημα να έχει προτεραιότητα η αλήθεια και όχι η χρησιμότητα. Γεννήθηκε η κριτική σκέψη: Η ανάγκη των Ελλήνων να διακρίνουν το πραγματικό από την ψευδαίσθηση, την αλήθεια από το ψέμα, την έγκυρη γνώση από την υποκειμενική εντύπωση. Να ξεχωρίσουν τον αξιόπιστο («πιστόν») από τον αναξιόπιστο («άπιστον») λόγο. Γεννήθηκε η φιλοσοφία, η επιστήμη.